Giới thiệu cuốn sách ảnh “Hồ Chí Minh với Quảng Tây”

ThS. Phan Thị Hoài
Phòng Tuyên truyền - Giáo dục
Trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hoạt động một thời gian dài trên
đất nước Trung Quốc, trong đó Quảng Tây là nơi đã ghi lại nhiều dấu ấn của Người. Để bày tỏ tình cảm thương nhớ và kính trọng của nhân dân Quảng Tây đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như tình cảm chân thành của Người dành cho nhân dân Quảng Tây, góp phần phát triển tình hữu nghị giữa nhân dân Trung Quốc nói chung và nhân dân Quảng Tây nói riêng với nhân dân Việt Nam, nhà xuất bản nhân dân Quảng Tây đã biên soạn cuốn sách ảnh nhan đề: “Hồ Chí Minh với Quảng Tây”. Đây là một tác phẩm được biên soạn công phu, trình bày trang trọng, dày gần 300 trang, được in hai thứ tiếng Việt và Trung do Giáo sư Hoàng Tranh chủ biên. Sách gồm 2 phần: phần thứ nhất là tranh ảnh, phần thứ hai là bài viết và phụ lục niên biểu.
Mở đầu cuốn sách là phần đề từ bút tích chữ Hán của Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi tại Bắc Kinh mùa xuân năm 1968 “Mối tình hữu nghị Việt Trung mãi mãi xanh tươi”; bút tích của Thủ tướng Chu Ân Lai viết năm 1956 nhân dịp sang thăm Việt Nam “Nhân dân hai nước Trung Việt đời đời hữu nghị” và bút tích đề  từ  của  Bí  thư Đảng ủy Khu tự trị dân tộc Choang tỉnh Quảng Tây- Tào Bá Thuần “Nhân dân Quảng Tây mãi mãi tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh kính mến”
Phần lời tựa dài 3 trang do phó Bí thư Đảng ủy Khu tự trị Quảng Tây- Lưu Kỳ Bảo viết, có đoạn: “Chủ tịch Hồ Chí Minh- người lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam, người bạn thân thiết của nhân dân Trung Quốc. Người đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, cho sự nghiệp hòa bình thế giới, cho việc tăng cường và phát triển mối tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Trung Việt. Nhân dân Trung Quốc mãi mãi tôn kính và tưởng nhớ Người”. Theo tác giả: “Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới nhiều nước, kết giao với nhiều bạn hữu song Trung Quốc là nước Người tiến hành các hoạt động cách mạng lâu dài nhất, kết giao nhiều bạn bè nhất”. Tác giả nhấn mạnh: “Tỉnh Quảng Tây và nước Việt Nam núi liền núi, sông liền sông. Từ thời cận đại đến nay nhân dân Quảng Tây và nhân dân Việt Nam đã giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh lâu dài, xây dựng nên mối tình hữu nghị mười phần sâu nặng. Những hoạt động cách mạng của Người và các chiến hữu tại đây được sự ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân Quảng Tây. Quảng Tây trở thành căn cứ hậu phương đáng tin cậy của cách mạng Việt Nam. Hồ Chí Minh và nhân dân Quảng Tây đã xây đắp nên tình hữu nghị cách mạng sâu sắc. Đặc biệt từ năm 1954, miền Bắc Việt Nam được giải phóng, Hồ Chí Minh thường đến thăm và nghỉ ở Quảng Tây, để lại nhiều ký ức đẹp trong lòng nhân dân Quảng Tây. Trên đất nước Việt Nam Hồ Chủ tịch đã nhiều lần tiếp đón các bạn Quảng Tây và bằng nhiều hình thức Người đã bày tỏ tình cảm thân thiết của mình đối với nhân dân Quảng Tây. Tất cả những tình cảm đó đã in đậm trong lòng nhân dân các dân tộc Quảng Tây mãi mãi không bao giờ có thể phai nhạt”. Tác giả cũng bày tỏ mong muốn: “tăng cường hơn nữa mối tình hữu nghị giữa  hai  Đảng  và  nhân  dân  hai  nước
Trung - Việt. Điều đó phù hợp với lợi ích căn bản của nhân dân hai nước, và cũng là điều mong mỏi thiết tha lúc sinh thời của Chủ tịch Hồ Chí Minh”.
Phần tư liệu ảnh gồm hơn 230 bức ảnh tư liệu quý, tái hiện một cách sinh động, chân thực những sự kiện lịch sử về tình hữu nghị sâu nặng giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân Quảng Tây. Nội dung bao gồm: những lần Người đến thăm hoặc nghỉ ở Quảng Tây, những lần Người tiếp bạn bè Quảng Tây sang thăm Việt Nam, các bài viết, tranh ảnh về mối quan hệ của Người với cách mạng Trung Quốc, với các nhà lãnh đạo và các tầng lớp nhân dân Quảng Tây. Phần lớn các bức ảnh do nhà nhiếp ảnh Triệu Hoàng Cương của tờ “Quảng Tây Nhật báo” chụp.
Phần ảnh được bắt đầu vào hạ tuần tháng 10 năm 1938, Hồ Chí Minh rời cơ quan Quốc tế Cộng sản ở Matxcơva về Diên An, thuộc phía Bắc tỉnh Thiểm Tây. Sau đó Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã bố trí Nguyễn Ái Quốc cùng Diệp Kiếm Anh đi về phía Nam, rồi về Quế Lâm thuộc tỉnh Quảng Tây. Ở đây vẫn còn lưu giữ một số kỷ vật thời kỳ Hồ Chí Minh ở Quế Lâm như: chăn bông Người đã dùng lúc ở văn phòng Bát lộ quân, kính đeo mắt Người tặng đồng chí cán bộ văn phòng- Ngô Khuê Như. Tháng 10 năm 1940, Hồ Chí Minh cùng một số cán bộ Ban Hải ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương lần lượt rời Côn Minh đi Quế Lâm. Hồ Chí Minh công tác ở Văn phòng Bát lộ quân Quế Lâm. Cùng lúc đó, tờ Cứu vong nhật báo do Quách Mạt Nhược làm tổng biên tập dời từ Quảng Châu về Quế Lâm. Tư liệu ảnh còn cho ta thấy với bút danh Bình Sơn, Hồ Chí Minh đã viết một loạt bài cho báo như: Ông trời có mắt, Chú ếch và con bò, Trò đùa dai của Rudơven tiên sinh, hai chính phủ Véc xây, Bịa đặt, Nhân dân An Nam và cuộc kháng chiến của Trung Quốc… Những  bài  báo  này rất ngắn gọn, lời văn hài hước, ngụ ý sâu sắc. Trong số đó có những bài giới thiệu sự ủng hộ của nhân dân Việt Nam đối với cuộc kháng chiến của nhân dân Trung Quốc chống phát xít Nhật, phản ánh mối quan hệ như môi với răng, thể hiện tình hữu nghị truyền thống lâu đời giữa hai nước Việt - Trung.
Tiếp theo là phần ảnh giới thiệu hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc Người từ Quế Lâm về Tĩnh Tây. Ngày 28/1/1941 Hồ Chí Minh vượt biên giới từ Tĩnh Tây đặt chân lên mảnh đất Việt Nam ở cột mốc biên giới 108 nay là cột mốc 675 trở về Tổ quốc sau hơn 30 bôn ba hoạt động ở nước ngoài. Ngày 28 tháng 1 trở thành ngày đặc biệt đáng ghi nhớ trong lịch sử Việt Nam, cột mốc biên giới 108 cũng trở thành địa điểm đặc biệt trong lịch sử cách  mạng Việt Nam và lịch sử quan hệ hữu nghị Việt
-Trung. Sau khi trở về Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chọn Pác Bó làm cơ quan đầu não của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhưng vùng này hay bị bọn thực dân quấy rối nên thỉnh thoảng Hồ Chí Minh phải lánh sang Tĩnh Tây. Trong những ngày Hồ Chí Minh bôn ba ở vùng biên giới Việt Trung để hoạt
động, chỉ đạo cách mạng Việt Nam, sách còn lưu lại hình ảnh nhiều gia đình bà con dân tộc thiểu số Trung Quốc đã trở thành nơi dừng chân tin cậy của Người như: Trương Đình Duy, Từ Vĩ Tam…
Với những tư liệu ảnh có giá trị sách đã cho thấy rõ những ngày tháng giam cầm đày ải khổ cực khi Người bị Quốc dân đảng bắt giam tháng 8 năm 1942. Đặc biệt nói đến dấu tích hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đất Quảng Tây không thể không nhắc đến tập thơ Ngục trung nhật ký Người đã viết trong 377 ngày bị giải qua hơn 30 nhà lao của 13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây. Một trong những di tích quan trọng ở Quảng Tây được nước bạn xếp hạng là di tích cấp Khu tự trị Choang Quảng Tây đó là ngôi nhà số 2, đường Ngư Phong ở thành phố Liễu Châu, nơi Bác đã ở từ tháng 12- 1943 đến tháng 8-1944.
Nhiều bức ảnh đã ghi lại những hoạt động của Người trên đất Quảng Tây sau khi Người rời khỏi nhà ngục của Tưởng Giới Thạch như: tham gia một số công tác của tổ chức “Việt Nam cách mạng đồng minh hội” được thành lập ở Liễu Châu. Tham gia giảng dạy ở lớp huấn luyện cán bộ của Đệ tứ chiến khu tổ chức. Hội nghị đại biểu các đoàn thể hải ngoại của Việt Nam cách mạng đồng minh hội họp tại hội trường của Bộ tư lệnh đệ tứ chiến khu tháng 3 năm 1944, được trúng cử làm Ủy viên chấp hành, Hồ Chí Minh đã thay mặt Phân hội Việt Nam chống xâm lược đọc báo cáo tại hội nghị. Hai hiện vật quý hiện nay đang được bảo quản tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Việt Nam là thẻ đại biểu của Hồ Chí Minh do đệ tứ chiến khu cấp để dự Hội nghị của Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội và bài phát biểu của Hồ Chí Minh trong hội nghị.
Tháng 6 năm 1944, tổ chức Đảng ở trong nước cử người sang Liễu Châu báo cáo tình hình với Hồ Chí Minh, đồng thời đề nghị Hồ Chí Minh sau khi cải tổ Ban chấp hành Việt Nam cách mạng đồng minh hội chọn thời cơ thuận lợi, công khai về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Tháng 8 năm 1944, Hồ Chí Minh đã chọn 18 thanh niên đã học qua lớp huấn luyện đặc biệt cùng Người rời Liễu Châu về nước. Tháng 9 năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam, nhân dân Việt Nam đã giành được độc lập, thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tất cả các hoạt động này đều có ảnh minh họa trong cuốn sách.
Chuyến thăm bí mật của Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Trung Quốc đầu năm 1950 được tư liệu ảnh lưu lại qua những tấm ảnh chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp các đồng chí lãnh đạo tỉnh Quảng Tây. Những cuộc gặp gỡ và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh với các đồng chí Trần Canh, Vi Quốc Thanh tại căn cứ địa Việt Bắc đều được giới thiệu bằng nhiều bức ảnh. Tháng 7 năm 1954 Chủ tịch Hồ Chí Minh hội đàm với Thủ tướng Chu Ân Lai ở Liễu Châu, Quảng Tây về vấn đề Hội nghị Giơ-ne-vơ lập lại hòa bình ở Đông Dương, cuộc gặp gỡ này được ghi lại bằng bức ảnh chụp khách sạn nơi hội đàm và phòng ngủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại biệt thự số 1 trong khuôn viên khách sạn Liễu Châu.
Đặc biệt phong phú về tư liệu trong cuốn sách này là thời kỳ từ 1955 đến 1965 được phản ánh thông qua hơn 130 bức ảnh. Mở đầu là hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh bước vào Mục Nam Quan trong lần đầu tiên đi thăm chính thức Trung Hoa sau khi miền Bắc Việt Nam được giải phóng. Những cuộc tiếp xúc, nói chuyện của Người với nhiều tầng lớp nhân dân Quảng Tây đã được thể hiện trên nhiều tấm ảnh quý. Từ sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có hàng chục chuyến thăm chính thức, nhiều lần ghé qua trên đường đi công tác hoặc nghỉ ngơi, dưỡng bệnh ở Quảng Tây. Nhiều địa điểm ở Quảng Tây còn lưu lại những kỷ niệm về Người. Trên mảnh đất Quảng Tây rộng lớn đâu đâu người dân cũng dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh sự yêu mến, kính trọng rất đặc biệt.
Trong thời gian này, tại Phủ Chủ tịch, Hồ Chí Minh đã tiếp thân mật nhiều đoàn đại biểu các ngành các giới của Quảng Tây tới thăm Việt Nam. Người thăm hỏi thân thiết các đại biểu từ đồng chí diễn viên văn công đến cầu thủ bóng bàn, nhà y dược, đại biểu thanh niên, phụ nữ…Trong cuốn sách này độc giả cũng tìm thấy rất nhiều tài liệu quý như các bài thơ tự tay Hồ Chủ tịch viết bằng chữ Hán ca ngợi cảnh đẹp và con người Quảng Tây, thiếp chúc mừng năm mới của Người gửi tới các bạn Quảng Tây…
Phần ảnh được khép lại với 3 ảnh tư liệu. Trước hết là tình cảm kính mến và lòng thương tiếc sâu sắc của nhân dân Quảng Tây đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người qua đời tháng 9 năm 1969. Cuối cùng là hình ảnh rừng quế xanh tốt, rậm rạp đầy sức sống ở thành phố Ngô Châu, Quảng Tây- đây là giống quế tốt ở Thanh Hóa, Việt Nam mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng Thủ tướng Chu Ân Lai.
Sau phần ảnh là phần bài viết. Căn cứ theo dấu chân Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng trên đất Quảng Tây theo thứ tự thời gian, địa điểm, hoạt động được viết thành 9 chuyên đề vừa mang tính độc lập vừa có mối liên quan với nhau đó là: Hồ Chí Minh ở Quế Lâm; Hồ Chí Minh ở Tĩnh Tây; Hồ Chí Minh qua các nhà tù ở Quảng Tây; Hồ Chí Minh ở Liễu Châu; Hồ Chí Minh Long Châu, Nà Pha; Hồ Chí Minh ở Quảng Tây trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Những lần Hồ Chí Minh thăm và nghỉ ở Quảng Tây; Hồ Chí Minh tiếp những người bạn Quảng Tây tại Hà Nội; Những lời thắm thiết của Chủ tịch hồ Chí Minh với nhân dân Quảng Tây.
Tư liệu biên soạn công phu và có ý nghĩa quan trọng này sẽ minh họa thêm những sự kiện đã được thể hiện bằng ảnh. Hai phần này sẽ chứng minh cho nhau, bổ sung cho nhau giúp người đọc hiểu sâu sắc thêm các sự kiện. Phần bài viết được giới thiệu một cách toàn cục, có hệ thống, có tính liên tục bắt đầu vào hạ tuần tháng 10 năm 1938, Hồ Chí Minh rời cơ quan Quốc tế Cộng sản ở Matxcơva về Diên An, thuộc phía Bắc tỉnh Thiểm Tây. Từ đó cho tới khi cách mạng Trung Quốc thành công biết bao sự kiện, bao biến cố chính trị liên quan đến vận mệnh cách mạng Trung Hoa, bằng những bài báo, cuốn sách và bằng chính hoạt động cách mạng của mình trên đất nước Trung Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịch liệt tố cáo, lên án tội ác của đế quốc đối với dân tộc Trung Hoa. Người đứng về phía nhân dân lao động Trung Quốc, “kề vai sát cánh” với nhân dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh cực kỳ gian nan chống lại các thế lực áp bức bóc lột. Có thể nói, trong tất cả những thời khắc mang tính then chốt của cuộc đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh đều ở bên cạnh Đảng Cộng sản Trung Quốc. Do vậy, có thể khẳng định, Hồ Chí Minh có một tình cảm vô cùng sâu sắc với Đảng Cộng sản, cách mạng và nhân dân Trung Quốc, đồng thời cũng đóng góp rất nhiều cho sự nghiệp cách mạng của Trung Quốc, cùng với các vị lãnh đạo tiền bối của cách mạng Trung Hoa xây đắp nên tình hữu nghị Việt- Trung.
Không chỉ giữ mối quan hệ mật thiết với các đồng chí lãnh đạo của Trung Quốc, qua phần bài viết còn cho độc giả thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh còn luôn quan tâm tới những người dân Trung Quốc, những người từng giúp đỡ cán bộ Việt Nam khi cách mạng Việt Nam còn trứng nước, đặc biệt là những người dân ở khu vực biên giới Quảng Tây. Mỗi khi chuẩn bị đón xuân mới, Hồ Chí Minh đều đích thân viết những tấm thiếp chúc mừng năm mới, thư thăm hỏi gửi tặng nhân dân Quảng Tây. Qua từng trang thư, dòng chữ đó độc giả thấy được tình cảm thân thiết sâu nặng của Người với nhân dân Quảng Tây. Bên cạnh đó, Người thường xuyên mời các đại biểu nhân dân ở khu vực biên giới sang thăm, dự Lễ Quốc khánh của Việt Nam, đồng thời tổ chức gặp gỡ, đón tiếp cũng như nói chuyện rất nồng hậu và thân thiết. Đây chính là bằng chứng và biểu hiện của mối tình sâu đậm, hữu nghị giữa Hồ Chí Minh với nhân dân Trung Quốc. Sau này khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thực hiện chính sách cử cố vấn sang giúp cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đã tổ chức đón tiếp và chăm sóc rất tốt đối với các đồng chí cố vấn. Hồ Chí Minh thường xuyên đích thân viết thư và làm thơ để tặng các thành viên trong đoàn.
Sau phần bài viết là phần phụ lục niên biểu về quan hệ Hồ Chí Minh với Quảng Tây. Phần này được sắp xếp theo thứ tự thời gian những sự kiện tiêu biểu về mối quan hệ mật thiết giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh với Trung Quốc từ hạ tuần tháng 10 năm 1938 đến cuối tháng 6 năm 1965 - chuyến đi thăm Quảng Tây cuối cùng của Người.
Cuốn sách ảnh “Hồ Chí Minh với Quảng Tây” với hàng trăm bức ảnh tư liệu lịch sử đã tái hiện một cách chân thực, là một tài liệu tham khảo quý báu cho việc học tập, tìm hiểu những sự kiện lịch sử về hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh trên mảnh đất Quảng Tây. Những tư liệu ảnh được chọn trong cuốn sách rất quý giá, và sinh động. Các phần trong cuốn sách vừa mang tính độc lập vừa có mối liên quan với nhau, chứng minh và bổ sung cho nhau một cách hiệu quả, để từ đó giúp người đọc hiểu sâu sắc thêm mối quan hệ thân thương đặc biệt giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân Quảng Tây. Đây không chỉ là một công trình khoa học có giá trị mà còn hơn thế nữa đây là một tác phẩm của tình hữu nghị Việt - Trung.