Bức ảnh chụp lễ ký tạm ước 14/9?!

Đ.H.L
Khu di tích Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch

Ngày 31/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu rời Hà Nội sang thăm chính thức nước Pháp theo lời mời của Chính phủ Pháp. Trong thời gian 100 ngày Người ở thăm Pháp và tham gia các hoạt động ngoại giao, chính trị, xã hội thì trên đất Pháp cũng đồng thời diễn ra Hội nghị Fontainebleu giữa hai đoàn đàm phán Việt - Pháp để thỏa thuận về độc lập chính trị và sự thống nhất lãnh thổ của Việt Nam. Hội nghị Fontainebleu bắt đầu khai mạc ngày 6/7/1946, qua mấy phiên họp diễn biến giằng co nhưng vẫn không đạt được sự đồng thuận của cả hai bên. Giữa lúc đó, ngày 1/8/1946, Đô đốc D’Argenlieu đã triệu tập Hội nghị Liên bang Đông Dương gồm đại diện Nam Kỳ, Tây Nguyên, Lào, Campuchia và Nam Trung Kỳ họp tại Đà Lạt. Trước hành động sai trái, khiêu khích đó, ngày 2/8/1946, Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam là ông Phạm Văn Đồng đã tuyên bố tạm ngừng Hội nghị cho đến khi phía Pháp giải thích sự kiện ở Đà Lạt.
Tuy không phải thành viên đoàn đàm phán  Việt  Nam  nhưng  Chủ  tịch  Hồ  Chí Minh luôn theo sát sự kiện này và do nỗ lực dàn xếp của Người nên ngày 19/8, Hội nghị được nối lại theo hình thức trao đổi văn kiện và họp trong phạm vi nhóm. Đến ngày 9/9, phía Pháp đưa ra dự thảo Hiệp định tạm thời với những điểm chưa được thỏa thuận và không đề cập đến vấn đề Nam Bộ. Đoàn Việt Nam không chấp nhận dự thảo và cuối cùng ngày 10/9/1946, Hội nghị chính thức tan vỡ. Ba ngày sau, phái đoàn Việt Nam lên đường về nước.
Để cứu vãn hòa bình cho đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ động gặp Thủ tướng Pháp Bidault và trực tiếp đàm phán với Bộ trưởng Hải ngoại Pháp M. Moutet. Từ sáng sớm đến tận đêm khuya ngày 14/9/1946, hai bên cùng nỗ lực hoàn thiện văn bản chính thức cuối cùng. Đến 1h sáng ngày 15/9/1946, tại nhà riêng của Bộ trưởng Hải ngoại, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Moutet đã ký một văn bản gồm 11 điều khoản mà về sau gọi là Tạm ước 14/9 với cam kết hai bên tiếp tục đàm phán và giữ hòa hoãn. Đây là một biện pháp chính trị nhằm bảo tồn Hiệp định sơ bộ 6/3, cứu vãn Hội nghị Fontainebleu và kéo dài thời gian hòa bình cho Việt Nam.
Nhân kỷ niệm 70 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm nước Pháp, rất nhiều tạp chí, báo viết, báo mạng đã đăng bài về sự kiện này, về Hội nghị Fontainebleu, về Tạm ước 14/9 và một số báo đã chỉ dùng một bức ảnh (ảnh số 1A trong bài này) với chú thích: Buổi lễ ký Tạm ước 14/9 của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng hải ngoại Moutet?! Tuy nhiên, có thể khẳng định đây là một sự nhầm lẫn về sự kiện lịch sử và sử dụng ảnh tư liệu tùy tiện (bức ảnh này cũng đã từng được sử dụng với chú thích nhầm như vậy ở trang 41 trong cuốn Chính phủ Việt Nam của nhà xuất bản Thông Tấn năm 2006) vì mấy lý do như sau:
1, Về tính lôgíc của sự kiện: Thời gian ký Tạm ước diễn ra lúc một giờ sáng tại tư dinh của Bộ trưởng Hải ngoại Moutet. Vì không biết lúc nào sẽ hoàn thiện xong văn bản cuối cùng để ký kết nên không thể có sự thông báo rộng rãi cho công luận, thậm chí cũng khó có người chụp ảnh, vậy tại sao lại xuất hiện nhiều người, đủ các thành phần đàng hoàng tập trung nhộn nhịp, hồ hởi chứng kiến lễ ký kết Tạm ước (giả thiết đây đúng là ký Tạm ước) như vậy? Và Tạm ước với 11 điều khoản soạn thảo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp không chỉ đơn giản là một tập giấy mỏng hoặc một cuốn sổ như trong bức ảnh số 1A thể hiện?
2, Về người ký Tạm ước đại diện cho phía Pháp: Nếu đúng là lễ ký Tạm ước thì nhân vật đang cầm bút ký trong ảnh phải là Bộ trưởng Hải ngoại Moutet! Ông này chính là người đã đón Chủ tịch Hồ Chí Minh tại sân bay Bourget cũng như đi cùng Người
đến những sự kiện ngoại giao ở Paris. Xem ba bức ảnh số 2,3,4 khi các phóng  viên chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ trưởng Moutet (người đàn ông tóc bạc trắng, đeo kính luôn đi ngang hàng, bên trái Người) hoàn toàn khác với nhân vật đang cầm bút trong ảnh số 1A? Vậy khi người cầm bút ký trong ảnh không phải là ông Moutet thì tất nhiên đây không phải là ảnh của buổi lễ ký Tạm ước 14/9!
3, Về chú thích cho ảnh số 1A này thì theo như tư liệu và hồi ký của ông Đỗ Đình Thiện, thư ký tháp tùng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Pháp năm 1946 có ghi rõ nguyên văn rằng: Ngày 4/7/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự tiệc trà do thị trưởng thành phố Paris chiêu đãi. Sau tiệc trà tại tòa thị chính, Thị trưởng Vergnolle (người đang cầm bút viết) mời Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sổ vàng của tòa thị chính Paris. Người mặc binh phục đứng bên phải Chủ tịch là Đô đốc D’Argenlieu. Bốn tùy tùng viên của Chủ tịch đứng hàng sau. Các người khác là thành viên Hội đồng thành phố Paris. Sau khi Hồ Chủ tịch ký xong sổ vàng, Đô đốc D’Argenlieu đưa tay ra định đón bút ký thì người giữ cuốn sổ xua tay ra hiệu để ông D’Argenlieu biết là không cần phải ký! Một sự bẽn lẽn chung cho cử tọa đang vui vẻ trong văn phòng Thị trưởng.
4, Về sự kiện ngày 4/7/1946 này, bài Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp trong Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia 2011, Tập IV, trang 406- 407 cũng tường thuật rằng: “5 giờ chiều, thành phố Paris hoan nghênh Hồ Chủ tịch ở toà Thị chính. Cũng cờ xí rực rỡ, cũng nghi tiết đường hoàng như các cuộc hoan nghênh trước. Nhưng lần này có vẻ dân chúng rõ ràng hơn. Tuy trời mưa, từ ngoài đường cho đến xung quanh sân, dân chúng vòng trong vòng ngoài, đứng chật như nêm. Chung quanh sân có đặt lan can bằng gỗ, để giữ trật tự cho dễ. Từ trên lầu đến ngoài cửa, đều có giải thảm đỏ. Có đội danh dự mũ đồng, gươm bạc sắp hàng hai bên. Quốc kỳ Việt và Pháp phất phới rực rỡ trên toà nhà Thị chính. Xe Hồ Chủ tịch đi đến đâu, quần chúng Pháp đều hoan hô. Nhất là trẻ em và phụ nữ Pháp càng nhiệt liệt. Ông Thị trưởng Vergnolles cùng với Ban hội đồng thành phố Paris, Ban hội đồng quận Seine, đại biểu Chính phủ Pháp thì có các Bộ trưởng Michelet, Gay,
Moutet, các tướng lĩnh, Đô đốc D’Argenlieu và những khách trọng yếu, ra tận cửa đón Hồ Chủ tịch. Phòng khai hội ở tầng trên, hàng nghìn người đã ngồi sẵn không hở chỗ nào. Đó là những người có giấy mời đặc biệt. Hồ Chủ tịch vào, toàn thể đứng dậy vỗ tay. Trên đài, Hồ Chủ tịch và ông Thị trưởng ngồi giữa, quý khách ngồi hai bên, quay mặt đối dân chúng. Ông Thị trưởng đọc bài diễn văn hoan nghênh, đầy ý nghĩa Việt - Pháp thân thiện. Hồ Chủ tịch đáp lại, đại ý nói: Paris là nguồn cách mệnh, Paris sẽ giúp cho các dân tộc được quyền độc lập. Lễ nghi xong rồi, vào dự tiệc trà. Rồi Hồ Chủ tịch và ông Thị trưởng ký sổ vàng”.
5, Như vậy, bức ảnh bị nhầm với sự kiện ký Tạm ước 14/9 thực chất chỉ là bức ảnh chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thị trưởng Vergnolle trong buổi chiêu đãi tiệc trà và ghi sổ vàng lưu niệm tại tòa thị chính Paris. Ông Thị trưởng ký như ở bức ảnh 1A và Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sổ vàng lưu niệm như ở bức ảnh 1B!