Đồng Giao làm theo lời Bác

 
Ths. Trần Thị Thắm
Phòng TTGD
Ngày 20/7 của 55 năm về trước (1960), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm Nông trường Quốc doanh Đồng Giao - Nông trường XHCN đầu tiên ở Miền Bắc, nay là Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, Ninh Bình.
Nông trường quốc doanh Đồng Giao được thành lập vào ngày 5/11/1955 theo quyết định của Bộ Nông lâm. Nông trường nằm ở phía tây nam của tỉnh Ninh Bình, trên dải đất tương đối bằng phẳng, có các thung lũng xen đồi thấp rộng hàng chục ha, hầu hết là đất Bazan rất phù hợp trồng các loại cây: Cà phê, chè, dứa,  lạc và cây ăn quả… Ngoài ra nơi đây còn có nhiều đồng cỏ thuận lợi phát triển chăn nuôi bò sữa, trâu, dê… Dưới sự chỉ đạo của Bộ Nông lâm, sự giúp đỡ của tỉnh Ninh Bình, Nông trường được nhận viện trợ của Liên Xô (trước đây), và đến ngày 26/12/1955 Nông trường Đồng Giao làm lễ chính thức thành lập và mở hội khai canh.
Khi mới thành lập, Nông trường chỉ có gần 50 cán bộ, công nhân, tiếp sau đó, để đáp ứng yêu cầu phát triển, Nông trường tuyển thêm nhiều công nhân, đa số là thanh niên Ninh Bình, đem sức trẻ đến Đồng Giao bạt núi, san đồi, biến vùng đất hoang vu thành vùng cây trồng tươi tốt. Sau ba năm vỡ hoang, diện tích trồng trọt của Nông trường dần dần trải rộng ra hàng nghìn ha với các lô chè, cà phê… bạt ngàn, hàng trăm ha lúa, khoai lang, sắn, đậu tương, lạc… cùng đàn bò phát triển tới hàng nghìn con. Từ những kết quả ban đầu ấy, Bộ Nông lâm đã chỉ đạo xây dựng Nông trường Đồng Giao làm điểm rút kinh nghiệm mở rộng xây dựng Nông trường quốc doanh trên toàn miền Bắc.
Trong những ngày tháng đó, vinh dự và hạnh phúc lớn lao của cán bộ, công nhân Nông trường Đồng Giao cũng là niềm vinh hạnh to lớn của Đảng bộ và nhân dân Ninh Bình là được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Buổi sáng ngày 20/7/1960, khi chiếc xe ô tô của Bác vừa dừng lại trước khu Nông trường bộ, các đồng chí trong  Ban Thường vụ Đảng ủy, lãnh đạo và một số cán bộ Nông trường ùa ra sân quây quần đón Bác, như đón người cha đi xa trở về. Bác Hồ giản dị với bộ quần  áo vải lụa Hà Đông, đầu đội mũ cát, chân đi đôi dép cao su quen thuộc, bước đi ung dung, nhanh nhẹn. Bác thân ái vẫy chào mọi người. Phong cách gần gũi thân thương của vị lãnh tụ tối cao làm cho mọi người càng thêm kính yêu và cảm phục. Bác ân cần hỏi thăm tình hình sản xuất của Nông trường: “Nông trường trồng những cây gì? Nuôi những con gì? Kết quả được bao nhiêu?.” Các đồng chí lãnh đạo Nông trường báo cáo với Bác từng công việc cụ thể. Khi Người hỏi về việc nuôi dạy các cháu nhỏ con em công nhân, các đồng chí lãnh đạo Nông trường còn đang lúng túng chưa trả lời được, Bác Hồ cười đôn hậu nói: “Các chú phải quan tâm thật sự đến vấn đề này!”.
Thời điểm năm 1960, Nông trường quốc doanh Đồng Giao được xây dựng và đi vào sản xuất mới được 5 năm, sản phẩm làm ra chưa nhiều, kinh nghiệm sản xuất kinh doanh còn hạn chế, chưa có lãi. Biết được điều đó, Bác nói với mọi người:
- Nông trường làm ăn còn bị thua lỗ, như vậy là các cô các chú làm ăn chưa tốt, chưa làm gương được cho hợp tác xã nông nghiêp. Các cô các chú cần phải gắng sức hơn nữa để làm ra nhiều của cải cho Nhà nước, cho nhân dân…
Tiếp đó, Bác hỏi thăm về việc chăn nuôi bò sữa, đồng chí Phó Giám đốc Nông trường thưa với Bác:
- Nông trường chúng cháu nuôi được gần 4000 con bò. Năm nay bắt đầu vắt sữa, nên mỗi ngày mới chỉ được hơn 1000 lít thôi ạ!
Bác cười thân mật:
- Nông trường quốc doanh có gần 4000 con bò mà mỗi ngày chỉ vắt được 100 lít sữa thì ít quá! Các cô, các chú cần phải học hỏi kinh nghiệm của nước ngoài để  làm cho tốt hơn.
Sau buổi nói chuyện tại Nông trường bộ, các đồng chí lãnh đạo Nông trường hướng dẫn Bác đi thăm nơi ăn ở của cán bộ, công nhân, nhà trẻ và các cơ sở sản xuất trồng trọt, chăn nuôi. Đến xưởng cơ khí, Bác chỉ tay lên cổng sắt và hỏi:
- Cái biển trên cổng kia đề chữ gì vậy?
Đồng chí Phạm Văn Số trả lời:
- Dạ thưa Bác, chữ khu nông cơ ạ!
- “Khu nông cơ” là cái gì? Bác hỏi lại.
Đồng chí Số thưa với Bác:
- Dạ, là khu để máy nông nghiệp ạ!
Bác cười thân mật nói:
- Vậy sao không đề “Khu để máy nông nghiệp” cho dễ hiểu! Các chú nên sửa lại ngay đi.
Bác vào thăm thấy công nhân giữ xe máy sạch sẽ, Bác khen. Sau đó, Bác đến thăm đội sản xuất Trại Vòng. Trên đường đến đội Trại Vòng, Bác dừng lại thăm tổ công nhân Đọi Ghềnh đang chăm sóc vườn cà phê mít hai năm tuổi. Được Bác Hồ đến thăm, anh chị em công nhân sung sướng chạy ùa đến vây quanh lấy Bác. Bác hỏi:
- Các cháu có thi đua không? Các cháu thi đua cái gì? Các cháu học tập cái gì?
Có tiếng công nhân trả lời:
- Dạ thưa Bác, chúng cháu có thi đua với nhau về sản xuất và học tập, chúng cháu học tập quản lý Nông trường ạ!
Bác hỏi một công nhân đứng gần:
-Theo cháu Nông trường Đồng Giao này là của ai?
Anh công nhân trẻ Phạm Xuân Lai nhanh nhẹn trả lời:
-Thưa Bác, Nông trường là của Nhà nước ạ!
Bác cười thân mật, nói với mọi người:
- Các cô, các chú học tập quản lý xí nghiệp rồi mà còn nói Nông trường là của Nhà nước là chưa đúng đâu! Nông trường là của các cô, các chú. Chính các cô, các chú mới là người chủ thực sự của Nông trường.
Nói rồi, Bác cầm lấy cái cuốc của một công nhân đi về phía những cây cà phê mít cành lá xum xuê xanh tốt. Vừa rẫy cỏ quanh gốc cây, Bác vừa nói nhẹ nhàng:
- Các cô, các  chú làm cỏ chưa được kỹ lắm đâu. Một khi rễ của nó còn bám vào đất như thế này thì mai kia cỏ lại tốt lên, ăn hết thức ăn của cây cà phê mất thôi…
Tiếp đó, Bác vào thăm khu nhà ở tập thể của nữ công nhân đội Trại Vòng. Thấy Người đến, chị em vô cùng xúc động, có người bật tiếng khóc vì điều vinh hạnh được gặp Bác đến quá bất ngờ. Nhìn căn nhà gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ, Bác tỏ ý hài lòng.
Vào thăm nhà ăn tập thể, thấy ít rau quá, Bác hỏi đồng chí  phụ trách:
- Các cháu có trồng được rau không?
Đồng chí tổ trưởng công đoàn thưa với Bác:
- Chúng cháu ở trên đồi cao quá nên không có nước để trồng rau ạ.
Bác bảo mọi người phải bàn bạc, tìm cách giữ nước để trồng rau, vận động mỗi người trồng 3m2 rau và 3 cây đu đủ thì mới tự lực được rau ăn…
Trên con đường dài hơn 4 km từ đội Trại Vòng đến đội chăn nuôi, nhìn hai bên đường là những đai rừng bạch đàn, phi lao, những lô cà phê mượt mà xanh tốt, Bác rất hài lòng. Bác vào thăm nhà trẻ của Nông trường. Các cháu bé như đàn chim nhỏ tíu tít vây quanh Bác. Bác âu yếm bế một cháu bé ba tuổi, rồi đến bên chiếc nôi trong đó có một cháu đang ngủ ngon. Bác thân mật hỏi chuyện các cô nuôi dạy trẻ:
-Các cô cho các cháu ăn mấy bữa trong một ngày?
Các cô thưa với Bác: Chúng cháu cho các cháu ăn ba bữa trong một ngày ạ!
Bác cười và nhắc nhở các cô phải thực sự thương yêu các cháu như con đẻ của mình, nhớ cho các cháu ăn no, giữ gìn vệ sinh tốt, đừng để các cháu khóc nhiều, có như thế mẹ các cháu mới yên tâm sản xuất…
Đến đội chăn nuôi, gặp lúc công nhân đang cho lợn ăn, Bác thân mật hỏi:
- Ở đây có mấy cháu nuôi lợn? Mỗi cháu nuôi bao nhiêu con lợn?
Một công nhân thay mặt cho anh chị em thưa với Bác:
- Chúng cháu mỗi trại có 5 người phụ trách công việc nuôi lợn. Mỗi người nuôi 150 con lợn thịt hoặc 40 con lợn nái ạ!.
Bác khen như vậy là có cố gắng. Thấy còn nhiều ruồi trong chuồng lợn, Người tỏ ý không hài lòng và căn dặn:
-Các cháu phải chú ý chăm sóc cho lợn ăn no, uống đủ, ở sạch thì lợn mới lớn được.
Lời dạy bảo ân cần của Bác thật chân tình, dễ hiểu làm cho mọi người đều suy nghĩ và thầm hứa với Bác là sẽ phải làm tốt hơn nữa để xứng đáng với sự quan tâm và tình yêu thương của Người.
Sang thăm khu chăn nuôi bò, lúc này bò đã được đưa đi chăn, chỉ có một số công nhân đang làm việc. Thấy phân bò rơi vãi khắp nơi trong khu chăn nuôi, Bác hỏi công nhân:
- Các chú không dọn phân hay sao mà nhiều phân rơi quá, vừa lãng phí, vừa mất vệ sinh!
Một công nhân thưa với Bác:
-Mỗi tuần chúng cháu chỉ dọn phân ở bên ngoài một lần thôi ạ!
Bác bảo:
-Như thế thì lâu quá, phải tổ chức dọn thường xuyên cả bên trong và bên ngoài chuồng trại…
Trước khi lên xe trở về Hà Nội, Bác căn dặn các đồng chí lãnh đạo Nông trường:
-Các chú cùng công nhân cố gắng làm việc thật tốt để xây dựng Nông trường Đồng Giao trở thành một Nông trường giàu có, làm ra nhiều sản phẩm xuất khẩu, đời sống của công nhân được cải thiện nâng cao là Bác vui, Bác mừng…
Các đồng chí lãnh đạo Nông trường nghẹn ngào xúc động, đồng thanh hứa quyết tâm thực hiện tốt lời Bác dạy.
Từ sau lần Bác Hồ về thăm (tháng 7/1960), cả Nông trường bừng lên phong trào thi đua lao động sản xuất, công tác và học tập, quyết tâm thực hiện lời dạy của Người, đưa Nông trường phát triển tiến lên. Phong trào thi đua “Tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất” phấn đấu trở thành tổ đội lao động xã hội chủ nghĩa được thanh niên, công nhân nhiệt liệt hưởng ứng tham gia. Nhiều tổ, đội, cá nhân hoàn thành vượt mức kế hoạch hàng năm. Điển hình như tổ 15 nữ công nhân khai phá đất hoang, tổ xây dựng đập nước, tổ đào hố trồng cà phê, đội chăn nuôi… trong đó có chị Nguyễn Thị Xuân - lao động xuất sắc có thành tích chăn nuôi giỏi đã được Bác Hồ thưởng Huy hiệu của Người.
Nhờ sự chuyển hướng sản xuất đúng đắn, tổ chức lại sản xuất hợp lý và sự nỗ lực phấn đấu của cán bộ, công nhân, năm 1965, lần đầu tiên sau 10 năm xây dựng và và đi vào sản xuất, Nông trường Đồng Giao đã sản xuất kinh doanh có lãi. Từ năm 1966, Nông trường thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh trong điều kiện khó khăn do chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ngày càng ác liệt. Khu vực Nông trường là một trong những trọng điểm đánh phá của máy bay Mỹ. Hầu hết các cơ sở sản xuất đều bị máy bay Mỹ đánh phá. Trước tình hình đó, Đảng ủy, Ban Giám đốc Nông trường đã chuyển hướng hoạt động phù hợp với tình hình thời chiến, vừa sản xuất, vừa tổ chức phòng tránh bảo đảm an toàn, tổ chức chiến đấu, phục vụ chiến đấu, bảo vệ sản xuất… nhằm hoàn thành kế hoạch Nhà nước giao. Anh chị em công nhân ngày lao động sản xuất, đêm phục vụ giao thông vận tải, san lấp hố bom, giải phóng hàng hóa, cứu chữa kho tàng và tàu xe bị máy bay Mỹ bắn phá… Đặc biệt đơn vị pháo cao xạ của Nông trường luôn giữ vững vị trí chiến đấu, lập công xuất sắc bắn rơi tại chỗ một máy bay phản lực AD6 của giặc Mỹ. Tuy bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt, sản xuất bị phân tán, nhưng sản lượng của Nông trường vẫn được đẩy mạnh và phát triển với tốc độ khá. Từ năm 1966, Nông trường giành thắng lợi tương đối toàn diện, hầu hết các loại cây trồng và con nuôi đều có lãi, năm sau lãi nhiều hơn năm trước. Phấn khởi trước kết quả đạt được, không khí lao động và sẵn sàng chiến đấu của toàn Nông trường càng sôi nổi khẩn trương. Các phong trào thi đua diễn ra liên tục. Thanh niên có phong trào “Rừng cây thanh niên”; phụ nữ có phong trào “Chăm sóc đàn bò”; tự vệ có phong trào “Chăm sóc đàn dê”, thợ cơ khí-mộc-nề có phong trào “Cải tiến kỹ thuật... Kết quả ba năm (1966-1968) nhờ đổi mới phương thức quản lý, sản xuất phát triển, đời sống nâng cao, đóng góp ngày một nhiều cho Nhà nước…
55 năm đã qua đi nhưng con người Đồng Giao càng tự hào về Nông trường của mình, xứng đáng với sự quan tâm chăm sóc của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời đối với Nông trường. Đến nay, Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao có 12 đơn vị sản xuất nông nghiệp, 3 nhà máy chế biến, 8 phòng, ban và gần 1 nghìn cán bộ, công nhân. Công ty đã đầu tư 4 dây chuyền chế biến của các nước tiên tiến với tổng công suất 25.000 tấn sản phẩm/năm. Giá trị kim ngạch XNK hàng năm đạt 8-10 triệu USD. Doanh thu hiện tại Công ty đã đạt 300 - 350 triệu đồng/ha, giải quyết việc làm cho hơn 10 vạn lao động tại các địa phương, tăng thu nhập cho bà con nông dân, góp phần tích cực vào xây dựng nông thôn mới.
Ghi nhớ lời Bác dạy, thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, những năm qua, Công ty đã xuất hiện nhiều tấm gương tiêu biểu. Đảng bộ Công ty với 13 chi bộ trực thuộc, 139 đảng viên luôn đạt danh hiệu Đảng bộ trong sạch, vững mạnh và là đơn vị tiêu biểu cấp tỉnh về học và làm theo lời Bác. Biết ơn Bác, Đảng bộ Công ty tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt chiến lược phát triển, sản xuất kinh doanh, không ngừng đổi mới phương thức quản lý, quản trị doanh nghiệp, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, chăm lo hơn nữa đời sống vật chất, tinh thần và điều kiện làm việc cho người lao động. Công ty Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã biểu dương, khen thưởng 7 tập thể và 50 cá nhân điển hình trong việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.