Cây và hoa bên Lăng Bác Hồ

 
Nguyễn Thị Lệ Thủy
Phòng TTGD
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một công trình kiến trúc có ý nghĩa chính trị to lớn, thể hiện tình cảm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và toàn thể nhân dân Việt Nam đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Lăng của Người được khởi công ngày 02/9/1973 với sự tham gia của các đơn vị quân đội, nhiều cơ quan và nhiều địa phương trong cả nước cùng sự giúp đỡ quý báu của Đảng, Chính phủ và nhân dân Liên Xô anh em. Sau 2 năm thi công liên tục và khẩn trương, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được khánh thành vào ngày 29/8/1975.
Sau lễ khởi công xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân khắp nơi trên mọi miền Tổ quốc có nguyện vọng muốn gửi những loài cây, hoa, quả đặc trưng của vùng miền về trồng bên Lăng Bác, để tỏ tấm lòng thành kính và biết ơn vô hạn đối với công lao to lớn của Người. Hàng trăm loài cây và hoa đã được trồng và sắp đặt ở các khu vực cảnh quan quanh Lăng Bác theo đúng thiết kế, với phương châm “Dân tộc - Khoa học - Hiện đại” mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Mỗi loài cây và hoa đều có ý nghĩa và nét đặc trưng riêng.
Ngay trước cửa Lăng được trồng hai cây Đại Hồng tràn đầy sức sống, tỏa ngát hương thơm vào mùa hè và mùa thu. Đây là món quà của đồng bào cả nước trong phong trào Hà Nội - Huế - Sài Gòn kết nghĩa kính dâng Người. Hai bên khán đài là hai hàng vạn tuế gồm 18 cây với vóc dáng uy nghi như những người lính ngày đêm gìn giữ giấc ngủ cho Người. Vạn Tuế là loại cây xanh quanh năm, có thân hình trụ thẳng, không có gai. Với vẻ đẹp cổ kính, trang trọng của mình, cây Vạn Tuế còn có ý nghĩa mang lại sự bền vững, hưng thịnh lâu dài, nên thường được sử dụng để tạo cảnh quan cho những nơi cần sự trang nghiêm như Lăng Bác Hồ. Trên nóc khán đài trồng 256 cây cọ và 126m2 cỏ nhung. Phía trước Lăng là sân cỏ Quảng trường Ba Đình ban đầu có diện tích gần 3 hécta chia thành 186 ô cỏ, nay đã điều chỉnh thành 210 ô trồng loại cỏ lá gừng với diện tích 24.000m2.
Hai phía bên cạnh Lăng trồng hai vườn tre khỏe khoắn, xanh biếc, rộng 952m2.  Đây là loài tre phân bố lâu đời ở Lang Chánh, một huyện miền núi phía Tây Thanh Hoá - căn cứ địa của nghĩa quân Lê Lợi. Tre vốn là loại cây có sức sống dẻo dai, chịu được thời tiết giá rét mưa bão cũng như nắng nóng ở nhiệt độ cao. Đây cũng là loài cây đặc trưng của mọi vùng quê Việt Nam - Tre giữ làng, giữ nước. Có lẽ bởi vậy nên mỗi người dân Việt Nam về thăm viếng Bác, đều chung một cảm giác bình yên, gần gũi.
Hai bên đường Hùng Vương chạy qua trước Lăng Bác trồng hai hàng Chò Nâu được đưa về từ đất tổ Phong Châu, mỗi hàng được trồng 79 cây (nay đã thay thế bởi loại cây Dầu Nước). Trên Đại lộ Bắc Sơn, con đường lớn dẫn tới Quảng trường Ba Đình được trồng hai hàng cây Ban hoa trắng và Ban hoa tím. Cây có hình dáng đẹp, biểu tượng của núi rừng Tây Bắc. Hai hàng cây Dầu Nước Nam Bộ đã được lựa chọn trồng ngay phía sau hai hàng Ban với ý nghĩa: Miền Nam đi trước về sau. Dầu Nước là loại cây có thân thẳng tròn đều cao lớn, biểu trưng cho khí phách hiên ngang bất khuất của người dân đất Thành đồng Tổ quốc. Giữa lòng đại lộ Bắc Sơn là những bồn hoa dài trồng đào Nhật Tân của Thăng Long ngàn năm văn hiến và những cây đào được chiết từ cây Đào Tô Hiệu trồng tại nhà tù Sơn La là biểu tượng của tinh thần lạc quan cách mạng của người cộng sản, luôn tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc. Cạnh những cây Đào, Cau, Tùng tháp, Sanh thế, Sứ hồng còn có hàng chục khóm Tường Vi, Hồng Nhung, Ngâu vàng, Nguyệt Quế của Hà Nội và Đà Lạt bốn mùa tỏa hương thơm ngát.
Khu vườn hai bên cạnh và phía sau Lăng có tới gần 1000 cá thể cây hoa và khóm hoa; 755m2 cây hoa thời vụ; 948m2 cây hoa lâu năm như Nhài, Hồng, Ngũ Sắc, Muống Bạc, Chuỗi Ngọc, Dứa trắng, Đại Tướng quân. Nơi đây có đủ các loài hoa và cây tiêu biểu của mọi vùng miền Tổ quốc: Tường Vi, Kim Quất của Hà Nội, Phượng Vĩ, Ngọc Bút của Hải Phòng, Ngọc Lan của Lạng Sơn, Huệ trắng của Bắc Ninh, Trúc Đào, Mai Chiếu Thủy của Đồng Tháp, Sanh thế của Quảng Ninh, Tùng La Hán, Mai vàng Yên Tử, chè San Tuyết Thái Nguyên, Tai Tượng, Xương Rồng Bát Tiên, Lan Tiêu, Hồng Mai, Ngâu Vàng, Dâm bụt vàng Ninh Bình vv...
Trong toàn khu vực quanh Lăng Bác Hồ có 339 cây bóng mát và cây ăn quả quý như: Bưởi Diễn, Bưởi Biên Hoà, Bưởi Đoan Hùng, Mơ Hương Tích, Mận Cao Bằng, Táo Lào Cai, Hồng xiêm Sa Đéc, Cà phê Lâm Đồng, Nhãn Hưng Yên, Muỗm, Chà Là Roi, Lựu, Đào Tiên, Ổi... Cũng tại đây, đồng bào các dân tộc anh em đã tham gia trồng hai cây đa được chiết từ cây đa Tân Trào lịch sử ở Tuyên Quang. Nhiều loài Phong Lan, Huyền Diệp (còn gọi là cây Hoàng Nam), Vàng Anh, Bằng Lăng, Kim Giao, Bạch Chỉ, Tùng Cối, Móng Rồng, Ngọc Lan, Song Mai cũng được lựa chọn và sưu tầm đưa về trồng trong khu vực sau Lăng.
Sau ngày miền Nam giải phóng, Đà Lạt - Lâm Đồng đã gửi về Lăng Bác những loài cây hoa quý hiếm: Mai Tứ Quý, Liễu bông đỏ, Nữ Hoàng, Bạch Môn, Trúc Nhật, Cau trắng, Thiết Mộc Lan, Bông Xanh, Đào Tiên, Lộc vừng thế,… Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh đã gửi về đây các loài Tùng thế có giá trị tạo hình phong phú và nhiều cây Sao Đen tạo tầng cao trong không gian xanh. Trường Sa cũng gửi về hai cây Bàng miền biển mang tình cảm của người lính Cụ Hồ nơi hải đảo xa xôi...
Đặc biệt, ngay sát Lăng Bác Hồ được trồng hàng chục khóm cây hoa Mộc, Dạ Hương, Nhài, Mẫu Đơn, Nguyệt Quế là những loài cây có hương thơm dịu nhẹ lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất thích. Vốn là người yêu thiên nhiên, luôn muốn gần gũi với thiên nhiên, nên sau giờ làm việc buổi chiều Bác vẫn thường dành thời gian tự tay chăm sóc cho cây và hoa trong vườn. Người đã từng nhắc nhở: Nên trồng loài hoa nào ít phải thay nhiều lần trong năm, mà vẫn có hương thơm suốt bốn mùa, để đỡ tốn công sức người phục vụ và cũng đỡ tốn tiền bạc của nhân dân. Những loài cây hoa này đã được liệt kê vào danh sách cây hoa lâu năm và được duy trì trồng thành từng khóm tỏa ngát hương thơm bên Lăng Bác Hồ trong suốt nhiều chục năm qua.
Đã trọn đúng 40 năm kể từ ngày Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh khánh thành và đón Người về yên nghỉ, cũng trong suốt bấy nhiêu năm hàng nghìn cá thể cây và hoa từ khắp mọi miền đất nước theo Người về tụ hội nơi đây vẫn được duy trì chăm sóc. Cây và hoa bên Lăng của Người ngày ngày vẫn tỏa hương thơm, trăm hoa đua sắc tạo cho Lăng của Người một vẻ đẹp độc đáo thiêng liêng mà gần gũi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa đã 46 năm, nhưng tư tưởng của Người, tấm gương đạo đức và sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Người vẫn luôn là ngọn đuốc sáng soi đường chỉ lối cho các thế hệ con người Việt Nam. Mỗi ngày, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn đón hàng nghìn lượt khách trong nước và nước ngoài vào viếng, thăm, chiêm ngưỡng, học tập và tưởng nhớ công lao to lớn của Người./.