Giải pháp bổ sung trưng bày nội thất nhằm phát huy giá trị tại khu di tích phủ chủ tịch

Đối với các di tích bất động sản, công tác trưng bày bảo tàng có lẽ ít phổ biến hơn vì di tích bất động sản cần được tồn tại như vốn có của nó trong lịch sử, nếu con người sắp xếp nó lại theo nhận thức chủ quan của mình, thì di tích đó có thể bị biến dạng. Vì vậy, công tác trưng bày di tích nói chung, thực chất là việc bố trí, sắp xếp lại nội thất của di tích bất động sản, nhằm khôi phục hiện trạng nguyên gốc của di tích gắn với thời điểm diễn ra sự kiện lịch sử. Việc bảo tồn tính nguyên gốc của các di tích là nguyên tắc số một của công tác trưng bày tại di tích, điều đó có nghĩa rằng việc trưng bày đạt tới sự chân thực, nguyên gốc ở các di tích sẽ phát huy hiệu quả tối ưu nhất đối với di tích đó.
Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch là một di tích còn tương đối nguyên gốc, các di tích bất động sản, tài liệu hiện vật và không gian cảnh quan, tại đây về cơ bản vẫn được giữ gìn như những ngày cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cho đến nay, hầu hết các điểm di tích bất động sản tại Khu di tích đã và đang được phát huy tác dụng như Nhà 54 (nơi Bác Hồ ở từ năm 1954-1958), Nhà sàn nơi Bác Hồ ở từ năm 1958-1969), Nhà H67 nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh dưỡng bệnh và qua đời v.v… tất cả đã và đang đóng góp quan trọng trong việc phát huy giá trị của Khu di tích Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Thực tế hiện nay, trong quá trình bảo tồn và phát huy tác dụng các di tích và tài liệu hiện vật tại Khu di tích Phủ Chủ tịch vẫn còn tồn tại những bất cập, nhất là việc bổ sung tài liệu hiện vật trưng bày nội thất ở các di tích bất động sản như di tích nhà sàn, nhà 54, nhà sàn và nhà H67. Từ thực trạng trưng bày nội thất trong các di tích bất động sản tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch hiện nay, cũng như xuất phát từ thực tiễn nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu ngày càng cao của khách tham quan, cần thiết phải có những giải pháp đối với việc bổ sung trưng bày tài liệu hiện vật ở các di tích bất động sản nhằm phát huy hiệu quả các giá trị của Khu di tích:
Trước hết, cần phải tiến hành đánh giá lại toàn bộ hiện trạng tài liệu hiện vật vốn có sau ngày Bác qua đời và hiện đang trưng bày tại các điểm di tích, trên cơ sở đó đề xuất hướng chỉnh lý và bổ sung tài liệu hiện vật tại các di tích bất động sản. Thực tế là, hiện nay, phần lớn tài liệu hiện vật gốc vốn có tại các di tích bất động sản trong Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch hiện đang được Bảo tàng Hồ Chí Minh lưu giữ và bảo quản, điều đó đã gây trở ngại đối với việc nghiên cứu và tiến hành chỉnh lý, bổ sung tài liệu hiện vật cho nội dung trưng bày tại Khu di tích. Trước mắt, Khu di tích phối hợp với Bảo tàng Hồ Chí Minh trong việc làm lại khoa học chính xác các tài liệu hiện vật vốn có của di tích để bổ sung cho nội dung trưng bày tại các di tích bất động sản nhằm phát huy các giá trị của Khu di tích một cách hiệu quả nhất.
Nghiên cứu chỉnh lý bổ sung nội dung trưng bày tài liệu hiện vật tại di tích nhà 54 và di tích nhà sàn, nhất là các tài liệu hiện vật đồ giấy như sách, báo, sổ ghi chép, cặp đựng tài liệu tại trên bàn phòng làm việc nhà 54, trên bàn và giá sách phòng làm việc tại nhà sàn để tạo ra một không khí làm việc của Bác. Bên cạnh những hiện vật đồ giấy chúng ta cần phải bổ sung trưng bày các hiện vật thể khối
tại các di tích như bổ sung trưng bày tại di tích nhà 54 tượng bán thân cô gái miền Nam, tổ hợp tượng dân quân miền Nam, quả địa cầu, máy điện thoại tại phòng làm việc; bổ sung đèn bàn, bộ đồ tập thể dục tại tầng dưới nhà sàn, bộ quàn áo đũi màu nâu tại phòng ngủ nhà sàn. Những hiện vật được bổ sung sẽ làm phong phú thêm nội dung trưng bày, khôi phục lại nội thất của các di tích bất động sản, giúp khách tham quan hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống sinh hoạt đời thường của Bác Hồ.
Nghiên cứu đưa ra trưng bày và giới thiệu một số tài liệu hiện vật vốn đã tồn tại trong không gian và thời gian tại di tích. Thực tế trong 15 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh sống và làm việc tại Phủ chủ tịch Người đã viết nhiều tác phẩm có giá trị lý luận và thực tiễn có tầm tư tưởng mang dấu ấn thời đại như: “Đạo đức cách mạng” (1958); “Di chúc” (1965); “Lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước” (1966); “Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá nhân” (1969)… Để khách tham quan có điều kiện tìm hiểu sâu về những tác phẩm đó, nên chăng chúng ta nghiên cứu và đưa ra trưng bày tại các di tích bất động sản nơi Người đã viết ra những tác phẩm đó như: trưng bày tác phẩm “Đạo đức cách mạng” tại bàn làm việc của Bác tại di tích nhà 54, trưng bày tác phẩm “Lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước” và tác phẩm “Di chúc” trên bàn phòng làm việc tại nhà sàn, hay trưng bày tác phẩm: “Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá nhân” tại di tích nhà 67. Hình thức trưng bày có thể là bút tích hoặc những bản đánh máy của Bác, điều đó sẽ hấp dẫn hơn đối với khách tham quan mà không vi phạm đến nguyên tắc trưng bày của bảo tàng, bởi vì những tài liệu và hiện vật này
đã từng tồn tại trong không gian và thời gian gắn với sự kiện và nhân vật tại di tích đó. Thực ra trong quá trình tuyên truyền tại các di tích các cán bộ thuyết minh vẫn giới thiệu những tác phẩm nói trên, nhưng trên thực tế những tác phẩm đó không trưng bày tại di tích điều đó phần nào giảm tính thuyết phục đối với khách tham quan.
Có thể nói rằng việc bổ sung tài liệu hiện vật trong trưng bày nội thất ở các di tích bất động sản tại Khu di tích Phủ chủ tịch nhằm tái hiện tính chân thực vốn có của nó có vai trò rất quan trọng. Sự bổ sung và chỉnh lý tài liệu biện vật đảm bảo nguyên tắc bảo tồn, giữ được yếu tố gốc là vấn đề không đơn giản, đòi hỏi sự nghiên cứu nghiêm túc, thận trọng.
Từ thực tiễn công tác phát huy giá trị ở Khu di tích, nhất là trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi sự nghiên cứu làm rõ thêm các giá trị về tư tưởng, đạo đức và văn hoá thông qua các di sản vật thể và phi vật thể gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những hiện vật đã và đang trưng bày tại các di tích là những bằng chứng trung thực và thuyết phục nhất đối với khách tham quan, giúp họ hiểu thêm về cuộc sống thường ngày của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhất là những năm tháng Người ở và làm việc tại Phủ Chủ tịch. Vì vậy vấn đề nghiên cứu và đề ra những giải pháp chỉnh lý và bổ sung nội dung trưng bày làm phong phú thêm nội dung trưng bày cho hệ thống các di tích trong Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch là một sự cần thiết, góp phần vào quá trình nghiên cứu đầy đủ và toàn diện hơn về cuộc đời sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là những đóng góp của Người giai đoạn 1954-1969./.