“Sản xuất phải đi đôi với tiết kiệm!”

Hoàng Kiều Trang
Phòng Sưu tầm, Kiểm kê, Tư liệu
 
Cách đây 60 năm, vào ngày 01- 10-1959, tại số nhà 25 phố Lý  Thường  Kiệt  -  Hà  Nội, nơi trước đó từng là một xưởng sửa chữa xe hơi mang tên Stai của người Pháp, với sự giúp đỡ của Trung Quốc, Nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà - nhà máy sản xuất đồ dùng văn phòng đầu tiên của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã chính thức được Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thanh Nghị cắt băng khánh thành. Trong một khuôn viên không rộng, năm dây chuyền sản xuất với tính công nghệ hoàn toàn khác nhau đã được lắp đặt và đưa vào hoạt động. đó là dây chuyền sản xuất các loại bút máy, bút chì, mực nước, giấy than và các loại kim gài. Ngay từ những ngày đầu, văn phòng phẩm Hồng Hà đã là một Nhà máy tổng hợp, sản xuất trên 30 mặt hàng tại 3 phân xưởng và một phân xưởng phục vụ: Phân xưởng bút máy, bút chì, tạp phẩm và cơ khí. Sản lượng năm đầu tiên rất khiêm tốn. Nhưng chỉ vài năm sau, sản lượng đã tăng gấp 5 lần. Do có nhiều chủng loại sản phẩm nên nguyên liệu dùng cho sản xuất rất phong phú, đa dạng và hoàn toàn phải nhập ngoại. Cán bộ công nhân Nhà máy đã nghiên cứu thay thế nhiều loại bằng nguyên liệu nội địa, nhất là các loại hoá chất dùng cho sản xuất mặt hàng bút chì, mực viết… Sau hai năm sản xuất, Nhà máy đã làm chủ và nhận bàn giao hoàn toàn kỹ thuật, công nghệ sản xuất từ chuyên gia Trung Quốc. Sản phẩm của Nhà máy có chất lượng tốt không thua kém hàng ngoại nhập trước kia và bắt đầu có tiếng vang trên cả nước.
 
Một vinh dự vô cùng lớn lao, một sự kiện quan trọng trong lịch sử xây dựng và phát triển Nhà máy cũng trở thành một kỷ niệm không bao giờ quên đối với cán bộ, công nhân Hồng Hà là được đón Bác Hồ đến thăm ngày 16-12-1959. Bác đến rất đột ngột, không báo trước nhưng khi chiếc xe ô tô tiến vào sân nhà máy thì anh chị em công nhân biết được và ùa ra đón Bác. Bác khỏe mạnh, hồng hào, mái đầu đã bạc, Bác mặc bộ quần áo ka ki bạc màu và đi đôi dép cao su quen thuộc. Bác tươi cười nói: “Các cô các chú cứ về sản xuất bình thường. Bác sẽ lại thăm”.
 
Đã thành nếp mỗi khi đến thăm các đơn vị ở cơ sở, Bác thường tới từng bộ phận, quan sát quá trình lao động, sản xuất, đời sống, gặp gỡ, nói chuyện, để lại những kỷ niệm, bài học sâu sắc, thấm thía trong lòng cán bộ, công nhân viên. Chuyến thăm của Bác tới Nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà cũng vậy. Đầu tiên, các đồng chí lãnh đạo nhà máy hướng dẫn Bác thăm phân xưởng bút chì. Với dáng đi nhanh nhẹn, Bác đi dọc theo phân xưởng. Đến mỗi tổ sản xuất, Bác đứng lại xem công nhân thao tác. Đồng chí quản đốc phân xưởng đi theo giới thiệu với Bác từng công đoạn trong quá trình sản xuất. Đến máy đánh bóng bút chì, Bác cúi xuống nhặt những bút chì mộc rơi vãi cạnh thùng. Cầm nắm bút trên tay, Bác ân cần nhắc nhở những công nhân học nghề đang điều khiển máy: “Sản xuất phải đi đôi với tiết kiệm cháu ạ”. “Sản xuất bằng máy ra hàng loạt sản phẩm thì vài cây bút thấy đơn giản nhưng thực tế biết bao nhiêu công sức lao động mới có được cây bút này. Cháu cố gắng thu nhặt lại những bút rơi vãi nhé!”. Đến chỗ sơn bút chì Bác hỏi một công nhân đang sản xuất: “Cháu làm được bao nhiêu cái một ngày? Chất lượng có tốt không?” Bác cầm một cái bút chì gãy chỉ còn bằng 2/3 cái nguyên vẹn rồi hỏi: “Cái này có dùng được không?”. Mọi người trả lời: “Thưa Bác, có ạ!” Bác lại nhắc nhở công nhân “sản xuất phải đi đôi với tiết kiệm”, cái nào còn dùng được thì nên dùng. Đặt trong bối cảnh miền Bắc khi đó, giai đoạn 3 năm khôi phục và phát triển công nghiệp đã kết thúc thắng lợi. Từ năm 1958, Miền Bắc bắt đầu thực hiện nhiệm vụ cải tạo và phát triển kinh tế theo con đường xã hội chủ nghĩa. Mọi mặt có chuyển biến tốt, nhưng tình trạng lạc hậu vẫn chưa xoá bỏ được. Giá trị sản lượng công nghiệp mới chiếm gần 20% tổng giá trị sản lượng công nông nghiệp. Năng suất lao động còn thấp, chất lượng sản phẩm chưa cao. Hơn lúc nào hết, việc “đẩy mạnh sản xuất và thực hành tiết kiệm” luôn phải được coi trọng để củng cố miền Bắc thêm một bước làm cơ sở cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà như Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 12 (mở rộng) tháng 3/1957 về kế hoạch Nhà nước năm 1957 xác định. Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở, yêu cầu: “người yêu nước phải thi đua thực hành tiết kiệm”(1) và đi đôi với việc thực hành tiết kiệm là phải chống lãng phí, “nếu mỗi người tiết kiệm một chút, sản xuất một chút thì góp lại sẽ rất to”(2), ”chớ tưởng tiết kiệm những cái cỏn con như mẩu giấy, ngòi bút là không có ảnh hưởng. Một người như thế, trăm người như thế, công quỹ đã bớt đi một số tiền đáng kể, lấy ở mồ hôi nước mắt dân nghèo mà ra”(3). Tất cả mọi người đều cùng tiết kiệm. Đây chính là nguồn gốc để tạo nên sức mạnh bền vững của đất nước. Làm việc gì cũng cần có tinh thần đoàn kết một lòng trong toàn thể nhân dân. Bởi ai cũng có thể tiết kiệm và ai cũng nên tiết kiệm! Dù là Chủ tịch nước nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn sống rất giản dị, tiết kiệm. Điều đó thể hiện trong cách ứng xử từ lời nói đến việc làm, từ cách ăn, mặc, ở và cách sinh hoạt hằng ngày. Tác phong bình dị ấy mang lại sự gần gũi, ấn tượng khó quên với những ai đã được gặp Người dù chỉ một lần.
 
Sau khi thăm phân xưởng bút chì, Bác sang thăm phân xưởng bút máy. Đến chỗ sản xuất ngòi bút máy, Bác xem xét kỹ chiếc ngòi bút Trường Sơn, Hồng Hà vừa được sản xuất. Đồng chí quản đốc giới thiệu với Bác đây là bộ phận “đánh cong ngòi bút” Bác ôn tồn chữa lại: “Sao lại gọi là “đánh cong ngòi bút” phải gọi là “dập cong ngòi bút mới đúng chứ”. Anh chị em cán bộ công nhân cùng cười vì cách dùng từ rất chuẩn xác của Bác.
 
Xuống đến sân nhà máy, Bác dừng lại ân cần nói chuyện với các đồng chí chuyên gia Trung Quốc đang công tác tại nhà máy. Mọi người không hiểu Bác nói gì, chỉ thấy các đồng chí chuyên gia rất phấn khởi, chăm chú lắng nghe Bác nói và vỗ tay hồi lâu khi Bác dừng lời. Sau khi nói chuyện với các chuyên gia, Bác vẫy tay bảo mọi người xích lại vòng quanh Bác. Bác nhìn mọi người âu yếm và hỏi một nữ thanh niên đứng gần Bác: “Cháu đã là đoàn viên thanh niên lao động chưa?” Cô gái đỏ mặt và trả lời ấp úng. Bác lấy cây bút máy đang cài ở túi áo ngực ra và nói: “Cây bút Trung Quốc này Bác dùng đã lâu lắm rồi mà vẫn chưa hỏng. Các cháu làm sao sản xuất được nhiều nhưng chất lượng phải thật tốt”. Rồi sau đó Bác nói về tình hữu nghị Việt Trung, Bác không quên nhắc nhở cán bộ công nhân, đại ý là: Nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà do nước bạn Trung Quốc giúp ta, chúng ta phải biết ơn, phải học tập tinh thần làm việc của các bạn chuyên gia và tất cả mọi người phải cố gắng hoàn  thành  nhiệm vụ, “Về sản xuất chúng ta phải triệt để thực hiện khẩu hiệu: “nhiều, nhanh, tốt, rẻ”. Hàng có tốt, giá có rẻ thì nhà máy mới nhanh chóng phát triển…”(4). Muốn làm nhanh làm nhiều phải học kỹ thuật. Muốn làm nhiều thì mỗi người phải sản xuất được nhiều. Muốn làm tốt phải nêu cao vai trò làm chủ. Muốn làm rẻ phải thật sự tiết kiệm. Bác căn dặn: “Muốn tiến lên Chủ nghĩa Xã hội, là một xã hội tốt đẹp, ai cũng có công ăn việc làm, cơm no áo ấm, ai cũng sung sướng thì phải đẩy mạnh thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm. Trong thi đua, cần chú ý phát huy sáng kiến, cải tiến lề lối làm việc, công nhân phải cố gắng trong lao động sản xuất, thấm nhuần tinh thần làm chủ Nhà nước, làm chủ xí nghiệp, đảng viên và đoàn thanh niên lao động phải gương mẫu sản xuất và gương mẫu về mọi mặt…”(5).
 
Cuối cùng, Bác hỏi:
 -        Ở đây có nhiều đoàn viên thanh niên lao động không? Các cháu có làm được những điều Bác vừa nói không?
Công nhân vui mừng đón Bác nhưng không rời vị trí sản xuất. Tất cả công nhân có mặt hôm đó sung sướng đồng thanh đáp:
-        Có ạ.
Mọi người vừa dứt lời thì các đồng chí bảo vệ Bác đưa tay ra hiệu cho mọi người đứng dẹp để lối Bác đi. Đoàn người lặng lẽ nhìn theo Bác trong lòng vô cùng lưu luyến.
 
Thấm nhuần lời dạy của Bác “Sản xuất phải coi trọng công tác bảo vệ sản xuất”, Cán bộ công nhân nhà máy luôn đề cao vai trò làm chủ tập thể, ngăn ngừa và chống các hành vi tham ô, trộm cắp tài sản, không để xảy ra vụ việc nào lớn. Trật tự an ninh được duy trì nền nếp. Những năm tháng giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, nghe theo lời Bác: vì Độc lập, tự do của Tổ quốc, 250 thanh niên của nhà máy đã lên đường tòng quân đánh giặc. Người ở lại làm việc thay thế vị trí người ra đi và làm tất cả vì miền Nam ruột thịt, mỗi người làm việc bằng hai, đồng thời xây dựng lực lượng tự vệ với trận địa trên nóc nhà máy để đánh trả máy bay địch, góp phần cùng dân quân Thủ đô lập nhiều chiến công. Đồng thời chính sách hậu phương quân đội thực hiện tốt để động viên anh em lên đường yên tâm. Hai đơn vị tự vệ và bảo vệ của nhà máy nhiều năm được công nhận “Đơn vị quyết thắng”. Là hạt nhân lãnh đạo thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chính trị được giao trong mọi tình huống, Đảng bộ nhà máy luôn được củng cố và phát triển, liên tục được công nhận là Đảng bộ vững mạnh trong sạch. Bên cạnh đó, Công đoàn và Đoàn thanh niên nhà máy là hai đoàn thể có nhiều hoạt động phong phú đã góp phần đáng kể vào sự phát triển của Nhà máy. Qua các phong trào đã xuất hiện nhiều điển hình tiên tiến. Bình quân 70% cán bộ công nhân viên hàng năm đạt Lao động tiên tiến, trong đó có 7-8 đồng chí đạt Chiến sĩ Thi đua.
 
60 năm trôi qua cũng chính là 60 năm xây dựng và phát triển cùng với những biến cố của lịch sử với những năm tháng hào hùng, sự nỗ lực không ngừng đó của cán bộ công nhân viên Văn phòng phẩm Hồng Hà đã được người tiêu dùng trên cả nước đón nhận và tin tưởng. Với những thành tích đã đạt được trong lao động, sản xuất và chiến đấu, Nhà máy Văn phòng phẩm Hồng Hà trước đây – Công ty Văn phòng phẩm Hồng Hà ngày nay đã vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba (năm 1960, 1962), hạng Nhì (2004), hạng Nhất (2009); Huân chương Chiến công hạng Ba (1996); Bằng khen của Chính phủ, Bộ Công Thương (2007, 2008, 2009); Giải thưởng Doanh nghiệp thương mại, dịch  vụ  tiêu  biểu (3 năm liên tiếp 2007-2009); Cúp vàng Doanh nghiệp tiêu biểu 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội (2010); Top 100 Doanh nghiệp  thương  mại  dịch  vụ  tiêu  biểu (2010); Giải thưởng Thương hiệu Quốc      gia (2012, 2014, 2016); Hàng Việt Nam chất lượng cao (liên tục từ 1997 đến 2018) và nhiều giải thưởng khác. Nhiều năm trở lại đây, Công ty luôn đạt tỷ lệ tăng trưởng cao, thu nhập bình quân đầu người năm 2017 đạt gần 9 triệu đồng/tháng. Mục tiêu trong năm 2019, thu nhập bình quân đầu người đạt gần 10 triệu đồng/tháng.
 
Chuyến thăm của Bác đến Nhà máy văn phòng phẩm Hồng Hà một ngày cuối đông năm 1959 tuy ngắn ngủi nhưng hình ảnh Bác Hồ kính yêu và những lời dạy của Người để lại ấn tượng sâu đậm trong trái tim, trí nhớ, trở thành bài học sâu sắc, nguồn động viên, khích lệ các thế hệ cán bộ, công nhân qua các thời kỳ luôn phấn đấu giành nhiều thành tích trong lao động sản xuất, hoàn thành vượt mức các kế hoạch đặt ra.
 
Chú thích:
1.       Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H.1995, t.4, tr.8-9
2.       Sđd. t5, tr. 639
3.       Sđd. t5, tr. 104
4, 5. Bác Hồ với nhân dân Hà Nội, Nxb. Hà Nội H.1980