Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh - Thị xã Nghĩa Lộ - Tỉnh Yên Bái

Nghĩa Lộ là một trong những căn cứ địa của Tây Bắc, có chiến khu Vần, Dọc và chiến thắng giải phóng Nghĩa Lộ ngày 18/10/1952 mở màn cho chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Năm 1962 tỉnh Nghĩa Lộ được thành lập. Nhân dân các dân tộc thị xã Nghĩa Lộ đã phấn đấu xây dựng, bảo vệ và phát triển đời sống kinh tế - văn hoá với một bản sắc riêng, nơi hội tụ các sắc màu của Tỉnh, Huyện phía Tây Tổ quốc. Năm 1976, Nghĩa Lộ sáp nhập với Yên Bái, Lào Cai thành tỉnh Hoàng Liên Sơn. Trong bối cảnh chung đó thị xã Nghĩa Lộ và Huyện Văn Chấn sáp nhập thành Huyện Văn Chấn, thành một Huyện lớn của tỉnh Hoàng Liên Sơn có hơn 30 dân tộc anh em cùng hội tụ. Cũng xuất phát từ miền núi Tây Bắc có nhiều dân tộc sinh sống, từ cuộc sống đói nghèo, lam lũ có được cuộc sống ngày hôm nay là nhờ ơn Đảng, Bác Hồ kính yêu. Hai tiếng Bác Hồ đã khắc sâu trong lòng mọi người dân, sống hiểu biết về thân thế của Người còn quá ít ỏi, nhất là đối với các dân tộc vùng cao. Theo chỉ thị số 23 của tỉnh uỷ Hoàng Liên Sơn ngày 3/9/1980 về phê duyệt phương án xây dựng vườn cây ao cá Bác Hồ với diện tích tổng thể 2,2 ha tại huyện Văn Chấn, ngày 2/7/1982 Đảng bộ và nhân dân các dân tộc huyện Văn Chấn bắt đầu làm lễ khởi công xây dựng với kinh phí đóng góp (cả sức người, sức của) của nhân dân trong vùng. Cùng với các cán bộ các cơ quan Ban ngành, đồng bào các dân tộc tập chung giúp sức, công trình vườn cây ăn quả, ao cá Bác Hồ khánh thành và hoạt động từ ngày 3/9/1983. Sau đó, do nguyện vọng của đồng bào các dân tộc vì ở quá xa Hà Nội không mấy khi có điều kiện về thăm nhà sàn Bác Hồ nên đề nghị cho làm thêm nhà tưởng niệm giống như nhà sàn Bác Hồ ở dưới Hà Nội. Nguyện vọng đó được chấp thuận. Được sự giúp đỡ của Bảo tàng Hồ Chí Minh, Huyện tiến hành làm nhà sàn Bác Hồ, mở rộng diện tích vườn cây và ao cá Bác Hồ trước mặt nhà sàn theo hình bản đồ huyện Văn Chấn rộng 2.300m2. Năm 1985 thiết kế xong phần nội thất, Bảo tàng Hồ Chí Minh gửi tặng một bức tượng Bác Hồ bằng thạch nhũ, một bộ quần áo nâu gụ và đôi dép cao su, chiếc mũ cát, chiếc ba toong của Bác Hồ chế bản từ nguyên mẫu và 40 bức ảnh tư liêu để phục vụ công tác tuyên truyền.

            Ngày 15/5/1995 Chính phủ ra Quyết định số 31/CP tái thành lập thị xã Nghĩa Lộ thì nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được chuyển giao cho thị xã Nghĩa Lộ quản lý; ngày 14/7/1997 Bộ VHTT ra quyết định số2172/QĐ - BT công nhận nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh thị xã Nghĩa lộ thuộc hệ thống Bảo tàng Hồ Chí Minh. Ngày 5/10/1999 tỉnh Yên Bái ra Quyết định 273/QĐ - UB về việc đổi tên nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh thành khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

            Những con đường đi lại trong khu tưởng niệm nay đã được nâng cấp thành đường bê tông. Nhà sàn bằng gỗ sau nhiều năm sử dụng bị xuống cấp, năm 1999 đã được sửa chữa, nâng cấp thành nhà bê tông cốt thép ốp gỗ, với tổng kinh phí đầu tư trên 300 triệu đồng, do Nhà nước và nhân dân đóng góp, xây dựng. Một ao cá rộng và vườn cây trái xanh tốt, trĩu quả đã gợi nhớ hình ảnh thân thương của Bác mỗi khi cho cá ăn, chăm sóc cây cối.

            Cùng với cả nước, trên 20 năm hoạt động của khu vực tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tư tưởng và đạo đức cách mạng của Bác Hồ thông qua các hoạt động triển lãm, tuyên truyền tại chỗ và lưu động về tư tưởng, đạo đức, lối sống, phong cách, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn với việc tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với nhân dân các dân tộc khu vực phía Tây tỉnh Yên Bái.

            Khu vực tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh  mở cửa suốt ngày đón bà con các dân tộc vào thăm quan, dâng hương, tưởng niệm, báo công với Bác, trồng cây lưu niệm…Những ngày kỷ niệm trọng đại của đất nước, đơn vị tổ chức và phối hợp với các cơ quan, Ban ngành, trường học đến đây tổ chức lễ kết nạp đảng viên mới, đoàn viên mới, hội viên mới trước bàn thờ Bác. Phía sau nhà sàn của Bác là nhà lưu niệm, với những tài liệu, hình ảnh Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc, Việt Bắc, với lực lượng vũ trang, với đồng bào và các chiến sĩ miền Nam với thanh niên, phụ nữ và các cháu thiếu niên nhi đồng biết bao cảm động… Hàng trăm cuốn sách của Bác viết cũng như của nhà văn, nhà báo, nhà chính trị trong nước và quốc tế viết về Bác.

            Đến nay, ai đến thăm khu vực tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh thị xã Nghĩa Lộ đều thấy xúc động, vừa nhớ Bác Hồ, vừa cảm phục tấm lòng, tình cảm của đồng bào các dân tộc Văn Chấn - Nghĩa Lộ đối với vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam.