Cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh”...

Vũ Thu Hằng
Phòng Sưu tầm - Kiểm kê - Tư liệu

Tại di tích nhà sàn trong Khu Phủ Chủ tịch, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ở và làm việc từ năm 1958 đến năm 1969, còn lưu giữ rất nhiều cuốn sách của bạn bè năm châu gửi tặng Người. Một trong số những cuốn sách đó có cuốn “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh” do hai ông Sakamototo và Ooruijun biên tập và dịch. Cuốn sách được viết bằng tiếng Nhật, gồm 371 trang, khổ 13,5 x 18,5 cm do Nhà xuất bản Daiwashobo xuất bản tại Nhật Bản năm 1969. Cuốn sách đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ở giá sách trong phòng làm việc tầng 2 nhà sàn.
Thân thế  và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với giai đoạn lịch sử vẻ vang của cách mạng Việt  Nam và với thời kỳ đấu tranh sôi nổi nhất của cách mạng thế giới. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập tự do, hạnh phúc của nhân dân ta, cho sự nghiệp giải phóng các dân tộc thuộc địa trong thế kỷ XX, cho cuộc đấu tranh vì hoà bình, dân chủ, công bằng xã hội trên thế giới, cho sự củng cố và phát triển tình hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc. Tên tuổi của Hồ Chí Minh đã được thế giới biết đến với những lời ca ngợi tốt đẹp nhất, và có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về thân thế, sự nghiệp của Người. Để giúp bạn đọc có thể hiểu rõ hơn về cách mạng Việt Nam, về tư tưởng, về cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của nhân dân Việt Nam thông qua cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hai tác giả Nhật Bản là Sakamototo và Ooruijun đã cho xuất bản cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh”. Cuốn sách gồm những bài viết về dân tộc Việt Nam và cuộc đấu tranh chống kẻ thù xâm lược là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ từ năm 1922 đến năm 1966; những bài phát biểu, những bức thư, bức điện của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian đó được chọn lọc dựa trên bốn quyển “Tuyển tập Hồ Chí Minh” và đã được dịch sang tiếng Nhật. Cuốn sách gồm 3 phần:
-    Phần thứ nhất: Những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nước ngoài (1922 -1945).
-    Phần thứ hai: Cuộc kháng chiến chống Pháp giành thắng lợi, Hiệp định Giơnevơ (1945-1954).
-    Phần thứ ba: Kháng chiến chống Mỹ và xây dựng Tổ quốc (1954-1966).
Trong phần đầu của cuốn sách còn có bài viết của tác giả về những cuộc tiếp xúc của tác giả với Chủ tịch Hồ Chí Minh, những ấn tượng và cảm xúc về những cuộc gặp gỡ đó.
Ông Sakamototo đã có dịp sang thăm Việt Nam ba lần và có vinh dự được gặp Hồ Chủ tịch hai lần. Các chuyến thăm này đã được ông đề cập đến trong cuốn sách như sau:
-    Ngày 4-7-1957: Lúc 6 giờ, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đón tại Phủ Chủ tịch. Ông đã dành một mục nhỏ trong cuốn sách để ghi lại những cảm xúc rất thực của mình về ngày hôm đó: “Trong khung cảnh của buổi rất Việt Nam ấy, sợi dây tình yêu thơ, tình yêu cách mạng của một con người điềm đạm, luôn vì nhân dân và cả những vị khách ngoại quốc như chúng tôi như đang tấu lên một bản nhạc, nó như thôi thúc sự khát khao tìm hiểu về con người Hồ Chí Minh trong tôi”. Ngay khi kết thúc buổi nói chuyện hôm đó, ông đã tặng Hồ Chí Minh một con búp bê Nhật Bản được đặt trong một chiếc hộp như một món quà từ Nhật Bản. Món quà này Người đã tặng lại cho cháu thiếu niên có mặt trong buổi tiếp hôm.
-    Lần tiếp theo, ngày Giáng sinh năm 1958, ông Sakamototo sang thăm Việt Nam. Lần này ông không được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh vì Người đã đi công tác ở các địa phương nên không có nhà. Nhưng Người đã gửi cho ông một tấm thiếp chúc mừng giáng sinh.
-    Lần thứ ba ông Sakamototo sang thăm Việt Nam là ngày 23-7-1961. Tại lễ kỷ niệm 7 năm ngày ký kết Hiệp định Giơnevơ lập lại
hoà bình ở Việt Nam và Đông Dương, ông đã có vinh dự được đứng cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trên lễ đài, thể hiện tình hữu nghị của nhân dân Nhật Bản với nhân dân Việt Nam, nhất là mong muốn của cá nhân ông được giúp đỡ nhân dân miền Nam Việt Nam trong cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà.
Những lần sang thăm Việt Nam và được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại ấn tượng rất sâu sắc đối với ông Sakamototo. Ông đã viết trong cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh” như sau: “Thật hiếm những trường hợp mà lời nói và tư tưởng của một con người lại trở thành máu thịt của một dân tộc và trở thành nguồn năng lượng có sức mạnh đột phá của dân tộc ấy. Và cũng thật hiếm những trường hợp mà tác phẩm của một con người lại trở thành nguồn động lực thúc đẩy, là bước ngoặt lớn đánh dấu sự phát triển lịch sử của một dân tộc. Với tôi, tư tưởng và hành động xuyên suốt cuộc đời của Hồ Chí Minh- Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà là một trong những trường hợp hiếm có như vậy” (trang 16-17).
Sự xuất hiện của cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh” tại nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh có lẽ như một tất yếu vì khi chuẩn bị xuất bản cuốn sách, ông Sakamototo đã yêu cầu Người gửi bức chân dung có chữ ký và lời mở đầu cho cuốn sách. Nhưng cũng theo ông Sakamototo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từ chối viết lời mở đầu cho cuốn sách và nói đại ý: “Là một điều không hay nếu mình tự viết nhận xét về những tác phẩm của mình”. Ông Sakamototo cũng cho biết: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi cho ông bức ảnh kèm theo chữ ký và bày tỏ tâm tư: “Tôi rất vui nếu những tác phẩm của mình được bạn đọc Nhật Bản đón nhận”. Bức ảnh của Bác đã được đăng ở trang 4 của cuốn sách.
Qua những thông tin kể trên, có thể khẳng định, rất có thể tác giả đã gửi sách cho Chủ tịch Hồ Chí Minh vì với tình cảm đã có giữa ông Sakamototo với Chủ tịch Hồ Chí Minh thì việc Người đón nhận kỷ niệm ấy và giữ gìn nó ở ngay tại nơi ở và làm việc của mình cho tới lúc đi xa cũng là vấn đề dễ hiểu.
Không chỉ cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh”, trong thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh sống và làm việc tại ngôi nhà sàn trong Khu Phủ Chủ tịch, Người đã có nhiều hoạt động thể hiện tình hữu nghị với con người và đất nước Nhật Bản như:
-    Ngày 12-4-1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp chuyện và chiêu đãi đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản do đồng chí Hakamađasa Tôni dẫn đầu sang thăm Việt Nam.
-    Ngày 18-4-1964, tại ngôi nhà sàn gỗ, Người cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam chiêu đãi tiễn đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản về nước.
-    Ngày 3-9-1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và trả lời phỏng vấn của bà Iôlê Matxuôca, Tổng thư ký Hội nhà văn Nhật Bản kiêm Phó Chủ tịch Hội nhà báo Nhật Bản.
-    Ngày 5-4-1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Akahata (Nhật Bản)- Yôsi Hisacanô.
-    Ngày 17-2-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp chuyện và chiêu đãi đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản do đồng chí Myya Môtôkêngi, Tổng Bí thư dẫn đầu sang thăm Việt Nam.
-    Ngày 3-3-1966, báo Nhân dân đăng bức điện của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Hội nghị toàn quốc ngày Bikini(1-3) tổ chức tại Nhật Bản.
-    Ngày 12-4-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và trả lời phỏng vấn của đoàn vô tuyến truyền hình hãng tin Nihông Đenpa (Nhật Bản) về cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam và một số vấn đề thời sự khác.
-    Ngày 20-8-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp 6 nghị sĩ Đảng Xã hội Nhật Bản, do ông Takêcanêghicô, hạ nghị sĩ dẫn đầu sang thăm Việt Nam.
-    Ngày 30-8-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đoàn đại biểu Hội hữu nghị Nhật-Việt do ông Ogiakixuxa Mi, Chủ tịch Hội dẫn đầu sang thăm Việt Nam. Trong dịp này đoàn đã tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh một con búp bê Nhật Bản hiện nay vẫn đang trưng bày tại phòng làm việc nhà 54 trong khu Phủ Chủ tịch.
-    Ngày 20-12-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Akahata (Nhật Bản).
-    Ngày 31-7-1968, báo Nhân dân đăng bức điện của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Hội nghị thế giới lần thứ 14 chống bom nguyên tử và bom khinh khí tổ chức tại Nhật Bản.
Tuy những tài liệu hiện vật về con người và đất nước Nhật Bản như cuốn sách “Tư tưởng giải phóng của Hồ Chí Minh” của hai tác giả Sakamototo và Ooruijun không có nhiều trong Khu Phủ Chủ tịch nhưng đó là kỷ vật có ý nghĩa lớn lao trong mối quan hệ hữu nghị Việt Nam-Nhật Bản mà Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng và ngày càng phát triển. Hiện nay trên giá sách nhà sàn trong khu Phủ Chủ tịch vẫn đang trưng bày cuốn sách nhằm phát huy tác dụng tuyên truyền giáo dục đối với khách tham quan, đặc biệt với du khách là người Nhật Bản, qua đó góp phần tăng cường tình hữu nghị giữa hai đất nước hiện nay.