Về cuốn sách “Miền Nam Việt Nam ngày nay”...

Trần Thị Thuấn
Phòng Sưu tầm - Kiểm kê - Tư liệu

Trong khối tài liệu, hiện vật của nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế gửi tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh mà Người đã sử dụng trong thời gian 15 năm sống và làm việc tại Khu Di tích Phủ Chủ  tịch,  có  nhiều cuốn sách tiếng Nga do chính tác giả đề tặng Người. Trong đó có cuốn “Miền Nam Việt Nam ngày nay” của tác giả I.M.Seđơrốp giới thiệu với độc giả về cuộc đấu tranh kiên cường bất khuất của nhân dân và các chiến sỹ yêu nước miền Nam Việt Nam. I.M.Seđơrốp công tác tại Viện Các dân tộc Châu Á thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô. Ông cũng đồng thời là tác giả của hàng loạt tác phẩm viết về Việt Nam, về cuộc chiến đấu đầy gian khổ và hi sinh nhưng vô cùng anh dũng của nhân dân Việt Nam như “Trong 15km cách Sài Gòn”; “Giông tố trên sống Hồng”; “Hà Nội”. Cuốn sách “Miền Nam Việt Nam ngày nay” do nhà xuất bản Văn học Phương Đông xuất bản tại Matxcơva, Liên Xô năm 1962, khổ sách 13x21cm, gồm 256 trang. Bìa sách thuộc loại bìa mềm, mặt trước có tấm ảnh đen trắng trên nền vàng. Tấm ảnh chụp một người đàn ông đầu đội mũ lưỡi trai, tay phải giơ cao hô khẩu hiệu, phía sau người đàn ông là hàng dây thép gai và hình ảnh phụ nữ, trẻ em đứng, ngồi trong tư thế bị khủng bố. Trên mảng đen của hình người đàn ông là tên sách màu trắng pha đỏ. Góc trên cùng bên phải in tên tác giả bằng chữ thẳng màu đen.
Trang đầu của cuốn sách có lời đề tặng của tác giả viết bằng tiếng Việt, mực màu xanh:
“Kính tặng đồng chí Hồ Chí Minh
Tác giả Seđơrốp 12/11/1963”.
Cuốn sách gồm 3 phần: Phần mở đầu, phần nội dung chính và phần phụ chương. Trong phần mở đầu, tác giả nêu rõ mục đích biên soạn cuốn sách này là nhằm giới thiệu một số nét về chế độ Việt Nam Cộng hòa và phong trào giải phóng dân tộc ở miền Nam Việt Nam. Phần nội dung gồm 4 chương: Chương I “Từ cách mạng tháng Tám đến Hiệp định Giơ-ne-vơ (1945-1954)” phân tích các hình thức cải cách của Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa ở miền Nam Việt Nam trong giai đoạn 1945-1954, tình hình miền Nam nói chung, công cuộc xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, chính sách kinh tế của Chính phủ trong các vùng giải phóng ở miền Nam, hoạt động của Mặt trận Dân tộc Thống nhất ở miền Nam Việt Nam và cách mạng văn hóa. Tác giả cũng điểm qua tình hình ở các vùng bị chiếm đóng ở miền Nam Việt Nam, tội ác xâm lược của thực dân Pháp trong giai đoạn 1945-1949, đời sống khốn cùng của người dân miền Nam trong các vùng bị chiếm đóng.
Chương II: “Từ Hiệp định Giơ-ne-vơ đến thời kỳ Ngô Đình Diệm theo đuôi Mỹ lên nắm chính quyền” (tháng 7/1954 - tháng 10/1955); phân tích Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 và những giải pháp chủ yếu của Hiệp định về vấn đề Việt Nam; đánh giá việc thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, sự vi phạm, phá hoại những điều khoản Hiệp định của đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai, phân tích các mâu thuẫn Mỹ - Pháp và việc nắm chính quyền của Ngô Đình Diệm.
Chương III: “Việt Nam cộng hòa” - chế độ chuyên chế theo đuôi Mỹ” đánh giá thực chất của chế độ bù nhìn tay sai Ngô Đình Diệm, phân tích vấn đề độc lập và chủ nghĩa thực dân kiểu mới, vấn đề luật pháp của “Việt Nam Cộng hòa”.
Chương IV: “Phong trào giải phóng dân tộc trong những năm 1954-1962” nêu rõ những mặt chủ yếu trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở miền Nam Việt Nam
sau khi đất nước bị chia cắt thành hai miền. Đó là thời kỳ trước khi tiến hành tổng tuyển cử (1954-1956), là giai đoạn đấu tranh từ năm 1957 đến mùa hè năm 1959 và những năm đi lên của cao trào cách mạng (từ mùa hè năm 1959 đến năm 1962). Tác giả cũng tập trung đánh giá thực chất, đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở miền Nam Việt Nam và giới thiệu một số nét về nền văn hóa cách mạng.
Phần phụ chương: Giới thiệu bản đồ hành chính miền Nam Việt Nam năm 1962
Nét nổi bật của cuốn sách là đã đánh giá đúng sự gắn bó của phong trào cách mạng ở miền Nam Việt Nam với quá trình cách mạng cả nước. Tác giả nhấn mạnh ý chí đấu tranh cho một nước Việt Nam độc lập thống nhất của nhân dân Việt Nam trên cả hai miền Nam Bắc. Đấu tranh thống nhất Tổ quốc là niềm tin, là ý chí, hy vọng và quyết tâm của người dân Việt Nam.
Theo các nhân chứng là các đồng chí đã có vinh dự phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người ở và làm việc tại Khu Phủ Chủ tịch năm 1954-1969 thì Chủ tịch Hồ Chí Minh có rất nhiều sách, báo, bản tin… từ nhiều nguồn khác nhau gửi đến như Người đi thăm các nơi, được tặng đem về, tác giả gửi đại sứ quán Việt Nam tại nước sở tại, đại sứ gửi qua đường giao thông ngoại giao, tác giả đến thăm và trực tiếp tặng sách cho Người (sách này có lời đề tặng), cũng có khi sách được gửi đến Phủ Chủ tịch qua đường bưu điện. Cuốn sách: “Miền Nam Việt Nam ngày nay”, trong lời đề tặng của tác giả không ghi rõ địa điểm viết lời đề tặng nhưng theo các
đồng chí phục vụ Người như ông Vũ Kỳ, ông Cù Văn Chước...thì cuốn sách này đã được gửi đến kính biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đại sứ quán Liên Xô tại Việt Nam. Theo lời đề tặng của tác giả là ngày 12/11/1963, như vậy có thể xác định được thời gian xuất hiện cuốn sách tại nơi ở và làm việc của Người phải sau ngày 12/11/1963.
Nội dung cuốn sách “Miền Nam Việt Nam ngày nay” đã khái quát nhiều vấn đề lịch sử đấu tranh của nhân dân Việt Nam nói chung và nhân dân miền Nam Việt Nam nói riêng. Những năm 60 của thế kỉ XX, khi chủ nghĩa đế quốc đang lâm vào bước đường cùng không lối thoát trong việc phân chia thị trường quốc tế và thất bại trong âm mưu chinh phục, bóc lột các dân tộc khác, khi hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc đang sụp đổ
trọng những tình cảm của nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam. Sách báo gửi đến Người đều đọc nhất là những sách báo do người nước ngoài viết về cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam. Vì vậy, chắc chắn Người đã đọc cuốn sách “Miền Nam Việt Nam ngày nay”. Bởi cuộc đấu tranh của đồng bào, đồng chí miền Nam ruột thịt luôn canh cánh trong tâm trí Người. Người luôn trăn trở: “Một ngày mà Tổ quốc chưa thống nhất, đồng bào còn chịu khổ là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên”. Trong thư gửi đồng bào cả nước ngày 6/7/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên nhiệm vụ thiêng liêng của chúng ta lúc này là: “kiên quyết tiếp tục đấu tranh thi hành Hiệp định Giơnevơ, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ bằng phương pháp hoà bình, hoàn thành sự hoàn toàn và hệ thống xã hội chủ nghĩa thế nghiệp vẻ vang giải phóng dân tộc” (1).
giới không ngừng lớn mạnh, đế quốc Mỹ vẫn cố bám lấy miền Nam Việt Nam. Chúng đã dựng lên và nuôi dưỡng chế độ bù nhìn tay sai Ngô Đình Diệm, biến đó thành công cụ để đàn áp phong trào cách mạng của những người yêu nước. Mặc dù được Mỹ ủng hộ giúp đỡ, chế độ tay sai Ngô Đình Diệm vẫn không đàn áp nổi phong trào đấu tranh cách mạng ở nông thôn và các đô thị miền Nam Việt Nam. Những vấn đề cuốn sách đề cập chính là những vấn đề mà Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm. Tuy vậy, nghiên cứu kỹ cuốn sách, chúng tôi không thấy có bút tích của Người. Ngày 16/6/1986, theo đồng chí Vũ Kỳ - nguyên thư ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho biết: Chủ tịch Hồ Chí Minh rất trân trọng những tác phẩm của các nhà khoa học, nhà hoạt động chính trị, xã hội, Người trân
Ngày 7/2/1958 tuyên bố tại cuộc họp báo ở Niu-đê-li (Ấn Độ) về vấn đề thống nhất nước Việt Nam, quan hệ giữa Việt Nam với các nước láng giềng và các nước trong phe xã hội chủ nghĩa, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng và trước sau như một là thống nhất nước Việt Nam trên cơ sở độc lập, dân chủ bằng phương pháp hòa bình theo Hiệp định Giơnevơ đã quy định. Chúng tôi sẵn sàng hiệp thương với các nhà cầm quyền miền Nam Việt Nam để bàn về vấn đề tổ chức tổng tuyển cử tự do trong cả nước nhằm thống nhất nước Việt Nam. Miền Nam Việt Nam là thịt của thịt chúng tôi, là máu của máu chúng tôi. Nhân dân Việt Nam sẽ được thống nhất”(2).
Trong thư gửi toàn thể cán bộ và chiến sĩ nhân dịp kỉ niệm 15 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị: “Hiện nay miền Bắc chúng ta đang xây dựng chủ nghĩa xã hội một cách thắng lợi. Nhưng nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền. Ở miền Nam đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai đang ra sức đàn áp khủng bố đồng bào, âm mưu chia cắt lâu dài nước ta, tăng cường binh bị, chuẩn bị gây chiến tranh mới. Vì vậy chúng ta phải luôn luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu hung ác của kẻ thù”(3).
Đến ngày 20/7/1965, trong Lời kêu gọi nhân dịp kỷ niệm lần thứ 11 ngày ký hiệp định Giơnevơ 1954 về Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh  khẳng  định  ý  chí:  “Chúng ta quyết tâm giành độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc, giành tự do hoàn toàn cho nhân dân. Đứng trước nguy cơ giặc Mỹ cướp nước, đồng bào miền Bắc và đồng bào miền Nam đoàn kết một lòng, kiên quyết chiến đấu dù phải chiến đấu 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa, chúng ta cũng kiên quyết chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn”(4). Hay “Đế quốc Mỹ thất bại đã rõ ràng nhưng chúng chưa chịu từ bỏ dã tâm bám lấy miền Nam nước ta. Quân và dân cả nước ta, triệu người như một, nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, không sợ hy sinh, không sợ gian 
​khổ, quyết kiên trì và đẩy mạnh cuộc kháng     chiến, quyết chiến quyết thắng, đánh cho Mỹ phải rút hết sạch, đánh cho ngụy quân và ngụy quyền phải sụp đổ hết, giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà”(5).
Cuốn sách “Miền Nam Việt Nam ngày nay” thực sự là cuốn sách có giá trị về nội dung lịch sử và chính trị. Chủ tịch Hồ Chí 
Minh đã nghiên cứu, tham khảo vào công tác lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập thống nhất nước nhà. Đây là cuốn sách của tác giả Liên Xô có tình cảm yêu mến, kính trọng đặc biệt dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và được Người trang trọng đặt trên giá sách ở phòng làm việc nhà Sàn. Cuốn sách không chỉ thể hiện tình cảm cá nhân tác giả với Chủ tịch Hồ Chí Minh mà Người luôn coi đó là tình cảm, sự quan tâm động viên của nhân dân Liên Xô luôn sát cánh trong cuộc đấu tranh giành lại độc lập, thống nhất của nhân dân Việt Nam. 

Chú thích:
(1)    Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia,
H.2000, t.8, 241
(2)    Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia,
H.2002, t.9, tr.47
(3)    Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia,
H.2002, t.9, tr.598
(4)    Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia,
H.    2, t.11, tr.470
(5)    Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2002, t.12, tr.479
(1)